June 9, 2026

“मा बहन”

 “मा बहन” एक one time watch movie नक्की आहे.

१)    अत्यंत सुंदर, डोळे दिपवणारी सुंदर स्त्री नव्याने कोणत्याही वसाहतीत रहायला आली, की तिचं सौंदर्य हेच तिचा शाप ठरतं. तिच्याबद्दल काहीही ठाऊक नसताना तिने तिच्या नवऱ्याला फसवलेलंच असणार, त्याच्या प्रॉपर्टीवरच तिचा डोळा असणार, ती बदफैली असणारच, ती व्यभिचारीच असणार हे सो कॉल्ड पांढरे कपडे परिधान करणाऱ्या पांढरपेशा समाजाने ठरवलेलंच असतं. एका बाईबद्दल असे विचार करणारे हे पांढरपेशे लोक स्वत: मनाने किती काळे असतात, कृत्य किती काळी करतात याचा त्यांना मात्र सोयिस्कर विसर पडतो आणि समाजालाही. हा या सिनेमाचा बेस, यावर आधारित गोष्ट आहे.

२)    “मा बहन” हे नाव scandalous वाटतं? चित्रपटाची जाहिरात करण्यासाठी मुद्दामच sensationalise केलेलं marketing gimmick वाटतं ना? मग ’मा-बहन’ वरून सर्रास दिल्या जाणाऱ्या शिव्या कशा वाटतात? त्या derogatory नाही वाटत? एखाद्या स्त्रीला प्रत्यक्ष किंवा आता ऑनलाईन ट्रोल करताना दिलेल्या शिव्या ’मा-बहन’वरूनच असतात ना? एखाद्याचं  चारित्र्यहनन करण्यासाठी दिलेल्या शिव्याही ’मा-बहन’वरूनच असतात ना? म्हणून सिनेमाचं नावही ’मा-बहन’, शिवाय एक आई आणि तिच्या दोन मुलींचीही ही गोष्ट आहेच.   

३)    माधुरी दिक्षितवर टीका करणारे लोक बरेच आहेत. “ती आम्हाला तरुण असतानाही कधी आवडली नाही. आता तर काय म्हातारचळच लागलाय” वगैरे (कोणीही विचारलेलं नसताना) मतं देणारे कैक आहेत. माधुरीने कोणाचीच पर्वा न करता, संपूर्ण करियर तिला पाहिजे तेच सिनेमे केलेत. यात अगदी नगण्य रोल्सपासून मेनस्ट्रीम हीरॉइनपर्यंत, सपोर्टिंग रोल्स, नॉन-ग्लॅमरस रोल्स… सगळं केलंय. या सिनेमातही माधुरीने उत्तम काम केलंय. बॉलीवुडच्या अतिशय यशस्वी, कमालीच्या लोकप्रिय, टॉप हिरॉइनने ही बरीच ग्रे शेड असलेली भूमिका साकारली यातच तिचं कौतुक आहे. ती आज साठ वर्षांची आहे! चेहरा निबर दिसतो. पण ग्रेस टिकवून आहे. संपूर्ण सिनेमात फुलाफुलांच्या साडीत आहे. एक इंचही अंगप्रदर्शन नाही. बिनधास्त काम करताना कुठे कुठे अडखळलीही आहे. पण मिसफिट अजिबात नाही.

४)    माधुरीचे स्लीव्हलेस ब्लाउज हा या सिनेमातला एक महत्त्वाचा घटक आहे. एक स्वतंत्र पात्रच आहे! मुळात थोड्या मागास भागात एक स्त्री स्लीव्हलेस ब्लाउज घालते, यावरूनच तिचं चरित्र ठरवलं जात असेल, तर अशी स्त्री “डायन”, “कुल्टा” असणारच, ना? हे या ब्लाउजचं महत्त्व!

५)    तृप्ती डिमरीला १०० पैकी १०० मार्क. अप्रतिम, सहज काम! ती जयाच वाटते. या रोलसाठी अन्य कोणाचा विचारच आता करवणार नाही. तिला यापुढे असेच चांगले सशक्त रोल्स मिळूदेत. सुषमाचं काम करणारी “धरना” म्हणून मुलगी रीलस्टार आहे. तिला फार वेगळं काम नाहीये, पण तिचा वावर अगदी सराईत आहे. रवी किशन, गीतांजली कुलकर्णी आपापली कामं चोख करतात. त्यांना जास्त स्कोप नाहीये.

६)    ट्रेलरवरून कळलंच असेल, की रेखा, जया आणि सुषमा ही यातल्या पात्रांची नावं आहेत. ही “निरमा”च्या जाहिरातीतली अत्यंत फेमस नावं आहेत. यातली “हेमा” मिसिंग आहे, असं वाटू शकतं. आहे का?  

७)    काही दिग्दर्शकीय बारकावे दाद द्यावे असे आहेत, पण चुकाही भरपूर आहेत. काही पात्रांना फार खोली नाही, अर्धवट आहेत. हा सिनेमा सर्वोत्कृष्ट आहे, असा दावा नाहीच, पहिलंच वाक्य आहे, की एकदा बघावा असाच आहे, पण नक्की बघावा असा आहे. “माधुरीला काय म्हातारचळ लागलाय” असं नुसतं म्हणण्यापेक्षा, नक्की बघा. माधुरी तर दिसेलच, वर मनोरंजन होईल, थोडा सटायर दिसेल आणि आणखी दोन गोष्टीही समजतील.

#MABEHEN #Netflix


 

June 3, 2026

लोगोकथा - फेसबुक

या महिन्याची #लोगोकथा आहे "फेसबुक"च्या लोगोबद्दल.

“सोशल मीडिया” हा शब्द ज्या ऍपमुळे अस्तित्वात आला, ते ऍप म्हणजे फेसबुक! “फेसबुक” वाचल्याबरोबर तुमच्या डोळ्यासमोर निळ्या पार्श्वभूमीवर लिहिलेले “एफ” हे अक्षर आले असेलच. ही आहे त्या लोगोची ताकद. ’त’ वरून ताकभात, ही म्हण तुम्हाला माहित असेल. त्याचप्रमाणे, आजच्या जगात ’एफ’ म्हणजे फेसबुक म्हणावे, इतके हे ऍप लोकप्रिय आहे.

फेसबुकचा संस्थापक आहे मार्क झकरबर्ग. २००३ मध्ये मार्क अमेरिकेतल्या हार्वर्ड विद्यापिठात शिकत होता. प्रचंड मोठ्या विद्यापिठात मुलामुलींना बुजल्यासारखे व्हायचे, चटकन नवीन मित्र व्हायचे नाहीत. मार्क स्वत:ही स्वभावाने लाजाळू होता. म्हणून त्याने आणि त्याच्या तीन मित्रांनी मिळून फक्त हार्वर्डच्या विद्यार्थ्यांसाठी ’फेसबुक’ नावाची एक वेबसाईट तयार केली. या वेबसाईटवर समान आवडी असलेले विद्यार्थी एकमेकांना आधी ’ऑनलाईन’ भेटायचे आणि मग पुढे मैत्री झाली, तर प्रत्यक्ष भेटायचे. ही कल्पना विद्यार्थ्यांमध्ये इतकी ’हिट’ झाली, की इतर विद्यापीठातल्या विद्यार्थ्यांनीही त्याची मागणी केली. टप्प्याटप्प्याने, २००६ पासून १३ वर्षांवरच्या जगभरातल्या कोणत्याही व्यक्तीला फेसबुक.कॉमवर लॉगिन करण्याची सोय सुरू करण्यात आली.

फेसबुकचा पहिला लोगो असा दिसत होता : [thefacebook] माइक बझर्ड आणि जो क्राल या दोघांनी हा लोगो तयार केला होता. यात पार्श्वभूमीला गडद निळा रंग होता आणि द फेसबुक हे शब्द फिक्या निळ्या रंगात लिहिलेले होते. २००५ मध्ये शॉन पार्कर या फेसबुकच्या अध्यक्षाच्या आग्रहामुळे त्यातला ’द’ शब्द वगळला गेला. तो शब्दच अनावश्यक आहे, असे शॉनचे मत होते. त्याचे म्हणणे योग्य सिद्ध झाले. २००५ पासून बाजूचे दोन कंस आणि द हा शब्द गाळला गेला. लोगोच्या रंगामध्येही बदल केला गेला. पार्श्वभूमी निळ्या रंगाचीच राहिली, पण अक्षरे मात्र आता पांढऱ्या रंगात लिहिली गेली. या अक्षरांच्या ’फॉन्ट’चे नाव आहे- क्लाव्हिका. यात जोरकसपणे अक्षरे उमटतात. त्यामुळे फेसबुक हा शब्द ठळकपणे लोकांना दिसायला लागला आणि लक्षात रहायला लागला. २००५ ते २०१५ पर्यंत हाच लोगो होता. याच काळात सोशल मीडियाचा वापर हळूहळू वाढायला लागला. आपल्या लोगोमुळे आणि अर्थातच, जे हवे ते व्यक्त करण्याच्या सुविधेमुळे फेसबुक या कंपनीने जम बसवला.

फेसबुक.कॉम या वेबसाईटसाठी लोगोमध्ये २०२१ मध्ये मोठा बदल करण्यात आला. फेसबुक सुरू झाल्यापासून लोगोची पार्श्वभूमी निळ्या रंगाची आणि अक्षरे पांढऱ्या रंगाची होती. आता उलटापालट करण्यात आली. आता पार्श्वभूमी पांढरी आणि अक्षरे निळी झाली. याच दरम्यान लोगोची मोबाईलवरून वापरण्यासाठी एक छोटी आवृत्ती तयार केली गेली. मोबाईल फोनवर ऍपचा चौकोन अगदी छोटा दिसतो. म्हणून, त्यात ठळकपणे दिसेल असा फक्त ’एफ’ असा लोगो तयार करण्यात आला.





फेसबुकच्या लोगोमधला निळा आणि पांढरा रंग २००३ पासून बदलला नाहीये. याचे कारण फारच मजेशीर आहे. मार्क झकरबर्ग अंशत: रंगांधळा आहे, त्याला लाल आणि हिरवा रंग दिसत नाहीत, निळा रंग मात्र व्यवस्थित दिसतो. म्हणून त्याने निळा रंग निवडला असे म्हणतात. कारण काहीही असो, या साध्या लोगोने जगभरातील लोकांना समाज माध्यमावर सक्रीय केले आणि त्यांना एका नवीन जगाचे दरवाजे उघडले, हे मात्र नक्की.

May 19, 2026

"अभ्यासक्रमाच्या पलीकडे"...

 

"अभ्यासक्रमाच्या पलीकडे"... प्रसिद्ध influencer अंकुर वारीकू याने लिहिलेल्या "Beyond the Syllabus" या पुस्तकाचा मी केलेला अनुवाद प्रकाशित झालेला आहे 😊 खालील फोटोंमध्ये दिसते त्याप्रमाणे अगदी थोडक्यात, मोठ्या अक्षरात, पटपट वाचता येतील अशी विचारप्रवर्तक वाक्य लिहिलेली आहेत. हे पुस्तक मुख्यत्वे १५ ते ३० या वयोगटातल्या तरुणांसाठी आहे. या लोकांना चमच्याचमच्याने ज्ञानाचे डोस पाजावे लागतात 😆😁 यात अगदी correct dosage आहे. तरुणांना भावेल, आवडेल आणि पटेल अशी पुस्तकं कमी असतात. हे यातलं एक नक्की आहे 👍