January 5, 2017

ते एक वर्ष १२ब- अंतिम


हसले मनी चांदणे

तो म्हणजे माझ्या कंपूपैकीच एक मित्र. तो पुढच्या वीकेन्डला मावशीकडे येणार होता मुंबईला. शनिवारी काहीतरी काम होतं आणि रविवार मोकळा होता. तर ’तू नाहीतरी पुण्याला येणार नाहीयेस, आणि मी मुंबईला येतोच आहे तर दाखव मला थोडी मुंबई’ अशी त्याच्याच शब्दात ऑर्डर होती. मला बरंच वाटलं. एक तर मी पुणे-सिक व्हायला लागले होते ऑलरेडी. मूर्ख हटवादीपणा मोडून त्या वीकेन्डला पुण्याला जावं का असा विचार मनात येतच होता. पण ती आपली हार होईल असं एक मन म्हणत होतं. यानंतर जिथून होकार येईल तिथे लग्न करायचं आहे असं ठरलेलं असल्यामुळे होता होई तो हे एकटेपण अनुभवावं असंही दुसरं मन म्हणत होतं. पण मुंबईत करायचं काय या प्रश्नाचं उत्तर त्याच्या ईमेलमुळे मिळालं. मला पुणं नाही, तर किमान पुण्याचं कोणीतरी तरी भेटणार होतं. मित्रच खरंतर. त्यामुळे माझ्यात एकदम पहिल्यासारखा उत्साह संचारला. कुठे कुठे जाता येईल? आपण न चुकता आणि आपलं फारसं हसं न करता त्याला काय काय दाखवू शकू? जेवायचं काय करायचं?  दिवसभर भेटायचं का फक्त संध्याकाळपुरतं? कुठे भेटायचं? प्रश्नांवर प्रश्न! मी मायबोलीवर अंदाज घेतला, मैत्रिणी, रूमीज आणि ऑफिसमध्ये रेवा, सुनिथाचं डोकं खाल्लं आणि शेवटी चर्चगेटपर्यंत जाऊन साऊथ बॉम्बे परिसरात भागात चक्कर मारायची असं ठरवलं. एक तर तिथे जायला डायरेक्ट ट्रेन होती. रविवारमुळे गर्दी कमी आणि साऊथ बॉम्बे म्हणजे कशी पॉश एरिआ. ठरलं. ’पहिल्यांदा कुठे भेटायचं?’ यावर मात्र बराच खल झाला. त्याचं म्हणणं होतं की मी थेट आजींकडेच येतो. म्हणजे चुकामुक व्हायचा काही प्रश्नच नाही. पण जोशीआजींच्या दारात माझा एक मित्र येऊन उभा म्हणजे भयंकर रोमांचक प्रसंग झाला असता. चाळभर चघळायला खाद्य काही मला पुरवायचं नव्हतं. त्याला कशाच्या बळावर काय माहित, पण कॉन्फिडन्स होता की तो मावशीच्या माहीमच्या घरापासून पार्ल्यात नक्की पोचू शकेल. त्यामुळे मग पार्ला स्टेशनवरच भेटायचं असं ठरलं. वेळ सकाळी अकरा.

ही भेट आणि ही सर्व ठरवाठरवी ग्रूप ईमेलवर चालू होती!! म्हणजे येणार होता फक्त तो एकटाच पण सगळे मिळून बडबडबडबड करत होते, सूचना देत होते, टीपी करत होते, खेचत होते… आठवडाभर कल्ला चालू होता नुसता. मला पुण्याचा विरह झाला म्हणून माझ्यासाठी हिन्दुस्थानचे केक आणि चितळ्यांची बाकरवडीपण येणार होती. आय सिम्प्ली लव्ह्ड देम ऑल! आठवड्याचे दिवस रूटीनमध्ये आणि या एक्साईटमेन्टमध्ये सहज गेले.

शुक्रवारीच मी आजींना सांगून झोपले होते, मला उठवू नका. या वेळी सूज्ञपणे कानात बोळेही घालून झोपले, आणि जाग आली तरी जाम उठायचं नाही पहाटे असं ठरवूनच झोपले. त्यामुळे खाडकन एकदम सकाळी साडेसातलाच जाग आली! माझं रेकॉर्डब्रेक झोपणं हे. रूमीज झोपलेल्याच होत्या. खूप लोक सहज नऊसाडेनऊपर्यंत झोपू शकतात. मला कधीच जमलं नाही ते. पण सलग झोप झाल्यामुळे फ्रेश वाटत होतं. त्या दिवशी आमचा काही खास प्लॅन नव्हता. सकाळ तर टंगळमंगळ, आळशीपणा, कपडे धुणे यात गेली. संध्याकाळी पार्ल्यातच चक्कर मारली. पार्लेश्वराचं देऊळ मला फार आवडायचं. तिथे एरवीही मी ऑफिसमधून आल्यावर संध्याकाळच्या आरतीला अधूनमधून जात असे. त्या दिवशी ’देवा कंटाळा आला सगळ्याचा. काहीतरी मार्ग दाखव बाबा’ अशी प्रार्थना केलेली आजही आठवते आहे.

रविवार उजाडला. मला उगाच्च खूप एक्साईटमेन्ट वाटत होती. ऍडव्हेन्चरस वाटत होतं. खास आपल्याला भेटायला आपला मित्र येणार, इथूनतिथून नाही, तर आपल्या पुण्याहून येणार, त्याला आपण आपल्या जबाबदारीवर मुंबईसारख्या अवाढव्य जागी फिरवणार, खूप गप्पा मारणार, जेवायची ट्रीट देणार, परत ट्रेनमध्ये बसवून देणार… एकदम खूप मोठे टास्क्स समोर असल्यासारखे होते. मला लवकरच जाग आली. आज कधी नव्हं ते आजीही झोपलेल्या होत्या. हवा मस्त होती (मुंबई मस्त! ). खूप वेळ मी एकटीच गॅलरीत उभी होते. कुठूनतरी रेडिओचा आवाज येत होता. आमच्या चाळीच्या आवारात दोन मोठे गुलमोहर होते, त्यावर पक्ष्यांची हालचाल होती आणि वातावरण अगदी शांत होतं. ’आजचा दिवस छान जाणार आहे’  अशी खूण का कोण जाणे पटली.

रविवारी रिक्षाचा भोंगा वाजवत चाळीत इडलीवाला येत असे. त्याच्याकडून इडली घ्यायची असं आमचं आदल्या दिवशीच ठरलं होतं. तो बरोब्बर साडेआठला आला. मी चटकन इडली घेतली (- आमच्यापुरतीच), खाल्ली, आंघोळ केली आणि साडेनऊपर्यंत तयारही झाले! वेगळा ड्रेस वगैरेचा काही प्रकारच नव्हता. पंजाबी ड्रेसच होते माझ्याकडे, तेही एकसारखेच. सगळ्या जीन्स पुण्यालाच होत्या. त्या लोळत पडलेल्या असेपर्यंत मी तयारही झाले हे पाहून इतके दिवस कोऑपरेट करणा-या रूमीज अचानकच चिडवायला लागल्या- काय आज अगदी झटपट आवरलंस ते, ड्रेसही फार घालत नाहीस हा, आजच्यासाठी ठेवला होता वाटतं, नीट जाशील ना, परत येशील ना, का तिथूनच पुण्याला जाणारेस वगैरे. मला ते सगळंच काहीच्या काही वाटत होतं.  ते इग्नोअर करत साडेदहापर्यंत वेळ काढला आणि ’ऑल द बेस्ट’च्या हाका-या ऐकत शेवटी बाहेर पडलेच.     

कितीही टंगळमंगळ करत चालायचं म्हटलं, तरी तेराच मिनिटात मी स्टेशनला पोचले. जिना चढत असताना परत प्रश्नांचा फेर सुरू झाला. तो येईल ना? वेळेवर येईल ना? त्याला सापडेल ना? कितीची लोकल घेतली असेल? स्टेशनवर पहिली ’पार्ला’ पाटी येईल तिथे उभं रहायचं असं ठरलंय, डावीकडून पहिली का उजवीकडून पहिली?- मीच गोंधळायला लागले. किती वाजेपर्यत आपण वाट बघायची? हा सगळा माझ्या कंपूनं केलेला एक हलकट प्लॅन तर नसेल ना? तो येणारच नसेल, सगळे मिळून माझा पोपट करत असतील का? माझी प्रश्नसाखळी सुरू झाली की संपतच नाही. तसंच तेव्हाही झालं. मी विचार करत करतच जिना चढले आणि उतरले आणि मनाला आणि पायांना खाडकन ब्रेक लावायला लागला! समोरच तो उभा!

एक क्षण ’आईशप्पत, ’आला पण?’ झालं! तो खरंच आलेला होता. हा माझा बकरा करायचा कोणताही प्लॅन नव्हता. उलट त्यालाही माझ्यासारखेच प्रश्न पडले होते म्हणून तोही घरातून लवकरच निघालेला होता. आम्ही अगदी सेम पेजवरच होतो. मला एकदम हायसं वाटलं. त्याच क्षणी लावलेले ब्रेक सोडले गेले आणि माझी टकळी सुरू झाली! उत्साहात मी त्याला माझा प्लॅन सांगितला, तसं तो म्हणाला,

“चर्चगेट? मला खरंतर तू राहतेस ते पार्लाच पहायचं होतं!”

पार्ल्यात काय आहे डोंबल? असं न म्हणता, मी म्हणाले, “ते पाहशील नंतर. आपण चर्चगेटलाच जाऊ. तिथून साऊथ बॉम्बेला जाऊ. तो मस्त भाग आहे मुंबईचा. पाहण्यासारखा. हे आपल्या पुण्यासारखंच आहे, पार्लं.”    

त्याने वाद न घालता मान्यच केलं एकदम. आज गर्दी खूपच कमी होती ट्रेन्सनाही. आम्हाला आरामात चढायला मिळालं. मी जनरलमधूनच प्रवास केला. न जाणो, तो हरवला कुठे तर? एका अनइव्हेन्टफुल प्रवासानंतर आम्ही चर्चगेटला उतरलो. उतरलो आणि माझा आत्मविश्वास जरासा डळमळीत व्हायला लागला. तशी मी पाहण्यासारखी बरीच ठिकाणं शोधून ठेवली होती. पण अचानक माझ्या लक्षात आलं, की ती बघण्यात त्याला शून्य इन्टरेस्ट असू शकेल! माझी ठिकाणं म्हणजे आरबीआय बिल्डिंग, स्टॉक एक्सचेंज आणि एशिऍटिक सोसायटी. अगदीच काही नाही, तर जहांगीर आर्ट गॅलरी! मला या यादीची उजळणी करतानाही ’पॅं’ वाटू लागलं. इथे काय जायचं? काय विचार करून मी ही ठिकाणं निवडली होती काय माहित! मला अगदीच कानकोंड्यासारखं झालं. चर्चगेटला येऊन तर पोचलो! चांगलं म्हणत होता तो की पार्ल्यातच फिरू. पण मला कोण शायनिंग मारायची हौस! आता? आज तर हॉटेलं पण बंद असतात इथली असं मला सांगितलं होतं. आयुष्यात झाला नाही इतका पोपट होणार आहे याची खात्रीच मला पटली. इतक्यात बुडत्याला काडीचा आधार मिळाला. हा! इथून वानखेडे स्टेडियमला जाता येईल. आणि ओव्हलही. हुश्श! क्रिकेटचं वेड प्रत्येक मुलाला असतंच. याच्याशी तसं क्रिकेटबद्दल कधी स्पेसिफिक बोलणं झालेलं नव्हतं, पण क्रिकेट ही सेफ बेट होती. शिवाय ते सचिनचं होम ग्राऊन्ड. सचिन तर प्रत्येकालाच आवडतो. मी त्याला वानखेडेचं दर्शन करवलं तर तो आयुष्यभर माझा ऋणी की कायसा झाला असताच! मला एकदम तरतरीत वाटलं.  डळमळीत झालेला आत्मविश्वास परत आला.

“ए तुला वानखेडे बघायला आवडेल ना? इकडून जाता येईल आपल्याला.”

“वानखेडे?” (बोंबला! नेमकं क्रिकेट आवडत नाही का काय याला?)

“हो. वानखेडे स्टेडियम. सचिनचं होम ग्राऊन्ड. बघायचं?”

“त्यात काय बघायचंय?” (असा का आहे हा? मी परत डळमळीत व्हायला लागले.)

“मला वाटलं तुला आवडेल.” माझी सपशेल माघार. केलेले प्लॅन्स धडाधड कोसळतच होते. मला सरेन्डर करण्याशिवाय पर्यायच नव्हता.

“तसं आवडेलच. पण मॅच असेल तर. रिकामं ग्राऊन्ड काय पहायचंय? आणि मला नाही वाटत असं कोणालाही केव्हाही आत सोडत असतील ते पहायला. पास वगैरे लागत असेल. किंवा कोणाचीतरी ओळख.” हे माझ्या लक्षातच आलं नव्हतं. आता मी हरलेच.

“मग? मी इथे आले होते तेव्हा फोर्ट भागात फिरले होते, तेव्हा मला फार भारी वाटलं होतं. सर्वात पॉवरफुल लोक जिथे बसतात, जिथून इकॉनॉमीची सूत्र हलतात ती ऑफिसेस आहेत तिथे. पण तुला ते पाहण्यात काय इन्टरेस्ट असणार?” माझा आवाज हळूहळू कमी कमी होत, शून्य डेसिबल्सलाच पोचला.

“बरोबर आहे तुझं. मग आता काय प्लॅन आहे?”

माझा चेहरा पडला. मी गप्प बसले. मग अखेर माझ्यावर दया येऊन तो म्हणाला, “ठीके, नो प्रॉब्लेम. चल, इथून बाहेर तरी पडू. करू काहीतरी. भटकू कुठेतरी.”

आम्ही स्टेशनच्या बाहेर आलो. कोणता रस्ता घेतला हे मला आठवतही नाहीये. कारण माझ्या प्लॅननुसार आम्हाला थेट टॅक्सीत बसून ऐटीत ऑर्डर द्यायची होती फक्त. सध्या तरी आम्ही चालतच होतो. आणि चालताचालता बोलत होतो. मुंबईत रुळलीस का, आवडायला लागलं का इथलं आयुष्य, पुण्याला का नाही आलीस, माबोवर कोण कोण काय काय बोलत होतं, तो कोणाकोणाला भेटला आहे इत्यादी वळणं घेत संभाषण चालू होतं. आणि चालताचालता अचानक आम्ही एक वळण घेतलं. तो रस्ता अगदी सरळसोट जात होता आणि समोर… समोर पोकळीच होती एक फक्त. ते बघताच माझ्या अंगावर एकदम शहारा आला. समुद्र. समुद्र होता तिथे. आम्ही दोघेही गप्प झालो आणि चालत राहिलो. ती पोकळी जणू आम्हाला बोलावून घेत होती. तिथे पोचलो आणि समुद्राचं अप्रतिम दर्शन झालं. डाव्या हाताला मंत्रालयाची प्रचंड मोठी इमारत होती, टी जंक्शनचा मोठाच्या मोठा आलीशान रस्ता होता, रस्त्याकडेला फुटपाथ होता, कठडे होते, चौपाटीवरचे ते सिनेमात बघितलेले सुप्रसिद्ध गोल लांबट दगड होते आणि भर दुपारच्या उन्हात चमचम करणारा विशाल समुद्र होता. It was breathtaking!

ठरवल्यासारखे आम्ही समुद्राकडे तोंड करून त्या कट्ट्यावर बसलो. नि:शब्द. बराच वेळ. मग अचानक मला तोंड फुटलं.

“काय सुंदर दिसतोय न?”

“ह्म्म. मस्तच!”

यानंतर परत आमचं बंद पडलेलं संभाषण सुरू झालं. बोलता बोलता तो म्हणाला,

“मी काल मावशीकडे आलो होतो, ते एक मुलगी बघायला.”

हे कानावर पडताक्षणीच माझ्या पोटात एक खोल खड्डा पडला. सावरून मी म्हणाले, “तू मुली बघतोयेस? आधी बोलला नाहीस.”

“मुली बघत असं नाहीये. पण मी परत युएसला प्रोजेक्टवर जाईन बहुतेक. दोनतीन वर्ष तरी. आई-बाबांचं असं म्हणणं आहे, की तोवर एखादी मुलगी पसंत पडली तर साखरपुडा करूनच जा. ही मुलगी मावशीच्या नात्यातली आहे. तुझ्यासारखं नाव नोंदवलं नाहीये अजून. तशी घाई नाहीये, पण विषय निघाला तेव्हा मावशी म्हणाली, की ही बघ आधी.”

“कशी आहे मग?”

“चांगली आहे की.”

का कोण जाणे, पण मला हे संभाषणच नकोसं होत होतं.

“मग कधी साखरपुडा?”

“साखरपुडा? मॅड आहेस का? तिच्याशी लग्न करायचं असतं तर आज तुझ्याबरोबर इथे आलो असतो का?”

अं? हो की. पण… म्हणजे…???

त्याने मान तिरकी केली आणि माझ्याकडे बघत म्हणाला, “घरात माझ्या लग्नाची बोलणी सुरू होऊन आठ-दहाच दिवस झालेत. हा विषय निघाला तेव्हा मी फारसा क्लियर नव्हतो, पण तू मागचा वीकेन्ड आली नाहीस, त्या नंतर मी सिरियसली विचार करायला लागलो. काल ती मुलगी पाहिली आणि मग ठरवलंच, की आता सोक्षमोक्ष लावायलाच हवा. तुला भेटलो नाही, तर मी तुला मिस करतो असं माझ्या लक्षात आलं. एक मैत्रिण म्हणून मला तू आवडतेस. तुझी चिडचिड, तुझा मोकळेपणा, तुझं हसणं, वैतागणं, इथे आवडत नसूनही एकटीनंच खंबीरपणे राहणं...सगळंच. आणि मला हे सगळंच कायम बघायला आवडेल. मला असं वाटतंय की मी तुझ्या प्रेमात पडलोय. तर तूही माझा विचार करशील का? एक मित्र म्हणून आणि एक लाईफ पार्टनर म्हणूनही?”

त्याचा एकेक शब्द ऐकताना माझ्या हृदयातली धडधड वाढत होती. अशी धडधड मी या आधी कधीच अनुभवली नव्हती. दिल की घंटी अशीच असते का? हा माझ्यावर प्रेम करायला लागला होता, कारण त्याला मी जशी होते तशी आवडलेली होते. हा मला आहे तशीच रहा असं सांगत होता. मी मित्र म्हणून अनेकदा याच्यासमोर रडले होते, ओरडाआरडा केला होता, तावातावानं वाद घालते होते आणि अगदी मनापासून हसलेही होते. आणि तेच बघून तो मला लग्नासाठी मागणी घालत होता! त्याच्या स्वरातला सच्चेपणाच त्याच्या मनाची ग्वाही देत होता आणि माझं हृदय त्याला आपसूकच साद देत होतं. एका क्षणी ही धडधड इतकी वाढली की माझा श्वासच थांबला आणि दुस-याच क्षणी मला रडायला यायला लागलं. अगदी हुंदके देऊन. आम्ही बसलो होतो ते वातावरण, त्याने दिलेली प्रेमाची कबूली, मला झालेलं ’क्लिक’ आणि फायनली एक रीलिफ, की आता भेदलं आपण ते नकोसं चक्र- तेही नाईलाजानं नाही, तर मनासारखं माणूस भेटल्यामुळं- या सर्वांचा तो एकत्रित ईफेक्ट असावा.

पण तो गडबडला ना! “अगं! काय झालं तुला? प्लीज, रडू नकोस. तू विचार कर, ओके. काही घाई नाहीये मला उत्तराची…” त्याची ती धांदल पाहून रडतारडताच मला हसायलाही आलं.

“अगं काय तू? ठीक आहेस ना?”

मी मान डोलावली.

“मॅडच आहेस. बर, हे घे.” असं म्हणत त्याने त्याच्या सॅकमधून ती प्रॉमिस केलेली बाकरवडी आणि कपकेक काढले. आणि एक डेअर मिल्कही काढलं. जे खास माझ्यासाठी ’प्रपोजल गिफ्ट’ होतं. उन्हामुळे त्याचा बट्ट्याबोळ झाला होता. पण ते पाहूनही मला हसायलाच आलं. मला खूप खूप हसायलाच येत होतं. कसाबसा गंभीर चेहरा करून मी म्हणाले,

“मला हे खरंच अपेक्षित नव्हतं. मला हे सगळं पचवायलाच वेळ लागेल, मला दोन दिवस देशील विचार करायला प्लीज?”

“हो अगदी. चार दिवस घे. तुला जेजे वाटत असेल ते विचार, बोल. नो प्रॉब्लेम.”

मी खरंतर उगाच आखडूपणा केला होता. माझं ’हो’ म्हणायचं असं ठरलंच होतं. पण सदाशिवपेठीपणा कुठेतरी दाखवायलाच हवा ना!

अशा रीतीनं अगदी अनपेक्षितपणे माझ्या अत्यंत आवडत्या समुद्राच्या साक्षीनं, भर दुपारी बारा वाजता मला ’जगात देव आहे’ याची खूण पटली.

नंतरचा प्रवास मग अगदी सोपाच होता. टेकडी चढून आल्यावर सपाटीवर चालल्यासारखा. अशा रीतीनं मुंबईत जाऊन, अनेक वाईट आणि थोडे बरे अनुभव गाठीशी बांधून, थोडंसं शहाणपण अंगी बाणवून पुण्यातली मुलगी परत पुण्याला आली आणि नंतर आनंदानं पुण्यातच राहिली. त्याचं मात्र पार्लं बघायचं राहिलंच!

समाप्त!
****
Disclaimer: Fact and fiction are intertwined together in this work.

January 2, 2017

ते एक वर्ष- १२अ

मुंबई(ने) मेरी जान (ले ली)

मी ते नेलपॉलिशवालं स्थळ पाहिलं. त्या दिवशी राग, नैराश्य, वैताग, त्रास अशा सर्व नकारात्मक भावनाच सोबत होत्या. घरी पोचल्या पोचल्याच मी कधी नव्हे ते वडिलांना उलट बोलले.

“ही असली स्थळं मी पाहणार नाही. कसा होता तो मुलगा?”

“अगं पण तिथे पोचेपर्यंत मला तरी माहित होता का तो कसा आहे ते?”

“वैतागले आहे मी या सगळ्या प्रकाराला.”

“बरोबर आहे तुझं. पण करायचं काय तेही सांग.”

“ते मला माहित नाही. मी आता पुण्याला येणारच नाहीये. किमान १५ दिवस तरी. म्हणजे ही कटकटच नको. मी एकटीनेच राहते. मला नाही पहायची स्थळंबिळं.”

“हा असला वेडेपणा चालणार नाही. पहायची नाहीत स्थळं म्हणजे? लग्न करायचंय ना?”

“घाई काय आहे हो? इतकं काय आहे तुमचं लग्नलग्नलग्नलग्न? इतकी घाई असेल तर कळवा याच मुलाला होकार. करते याच्याशी लग्न!”

“मूर्खासारखं बोलू नकोस. पसंत नसलेल्या मुलाशी कसं लग्न लावून देईन तुझं? पण पसंत पडेपर्यंत स्थळं बघावी लागतीलच हेही लक्षात ठेव. १५ दिवस यायचं नसेल तर नको येऊस. त्यानंतर मात्र परत सुरू करावंच लागेल.”

परिस्थितीपुढे आम्ही सगळेच हतबल झालो होतो. तरुण मुलीचं लग्न वेळेत करून द्यावं असं माझ्या आई-बाबांना वाटत होतं त्यात काय चुकीचं होतं? पण व्यवस्थित स्थळं येत नव्हती आणि तो सगळा प्रकारच असह्य होत होता ज्यामुळे मी फ्रस्टेट होत होते यात माझं तरी काय चुकत होतं?

शेवटी आई-आजी मध्ये पडल्या. दुपार झालेलीच होती. आम्ही जेवलो आणि जरा उन्हं कलल्यावर मी निघालेच; आता १५ दिवस यायचंच नाही असं ठरवूनच. त्यातून काय सिद्ध होणार होतं कोण जाणे. रागात घेतलेल्या निर्णयाला कधीच लॉजिक नसतं. तसाच तोही होता.

परत येताना ट्रेनमध्ये संपूर्ण वेळ मनात नुसता कल्लोळ चालू होता. उलटसुलट विचार येतजात होते. शेवटी दादरला उतरताना एक निर्णयापर्यंत आले- या पुढे ज्या स्थळाकडून होकार येईल, त्याच्याशी आपण लग्न करायचं. तशी सगळी स्थळं अनुरूपच होती. त्यामुळे क्लिकबिकच्या मागे लागायचं नाही. जे काही असेल त्याच्याशी घेऊ जुळवून. या चक्रातून आता सर्वांचीच सुटका करायची.

निर्णय घेतला खरा, पण मन स्वस्थ नव्हतं. दुस-या दिवशी ऑफिसमध्येही नरमच मूड होता. त्यात माझा कंपू नालायकपणा करत होता! आदल्या दिवशी मी जेव्हा स्थळ बघायला गेले होते तेव्हा ते सगळे खडकवासल्याला गेले होते. तिथे मस्त फोटोही काढले होते. आणि तत्परता अशी की फोटो डेव्हलप करून, ते स्कॅन करून ग्रूप ईमेलवरही टाकले होते! भयानक चिडचिड झाली माझी ते फोटो पाहून! मग बालिशपणे मीही ’जा जा, माझ्याशिवायच जा सगळीकडे. मी येणारच नाहीये आता पुण्याला’ अशी ईमेल केली. मग टपाटप आल्या सर्वांच्या ईमेली:

-गटवला वाटतं कोणीतरी मुंबईवाला. मग कशाला येतेय आता पुण्याला? आम्हीच येतो मुंबईला.

-सुटलो बुवा. ए चला रे, आता बिनधास्त पानशेतला जाऊ येत्या शनिवारी.    

-अगं असं काय? पुण्याला येणार नाहीस म्हणजे? काय झालं?

-अरे!! एक गटग ठरत होतं. आता तू नाहीस तर तुझा आवाजही नाही. लोक पोचणार कसे गटगपर्यंत?

-पुण्यावर रागावून कसं चालेल? शेवटी सगळी आपली माणसं पुण्यातच आहेत ना?

चौकश्या, टोमणे, हलकटपणा असं सगळं ’युक्त’ असलेल्या त्या ईमेलींमुळे अखेर माझा मूड परत ताळ्यावर आला.
आठवड्याचे बाकीवे दिवस नेहेमीसारखेच गेले. आणि उजाडला शनिवार. आज काही मला पहाटे चारला उठायचं नव्हतं. मस्स्स्त ताणून द्यायची आहे या विचारानेच आदल्या दिवशी रात्री झोपले होते. आणि साखरझोपेत असतानाच पाय जोरात हलतोय असं लक्षात आलं. पाठोपाठ जोशीआजींचा आवाज, ’जायचं नाही का तुला? ५.१५ वाजले!’ आईशप्पथ!!  यांना सांगायलाच विसरले! एरवी दर शनिवारी मी पाचला घर सोडत असे तेव्हा या डाराडूर झोपलेल्या असत. आज बरी यांना जाग आली ती! मी खडबडून उठले आणि जोरात सांगितलं, “नाही जाणारे मी आज”. “नाही का? बर बर. मला वाटलं विसरलीस की काय उठायला. म्हणलं उशीर नको, म्हणून उठवलं. मला काय…” याच्या पुढेही त्या आणखी काहीबाही बोलायला लागल्या. त्यांची ट्रेन एकदा सुरू झाली की… आजींना ऐकायला येत नसे. त्यामुळे त्या सहसा जोरातच बोलत. त्यातून पहाटेचं बोलणं! खूपच मोठ्यानं बोलत होत्या त्या. माझ्या रूमीजही बिचा-या जाग्या झाल्या. आणि परत झोपल्या. मला मात्र झोप येईना! मी नुसतीच पडून राहिले. आत्ता किती वाजले? आत्ता मी कुठे पोचले असते? आज आई काय करेल जेवायला? आज माझा ग्रूप काय करेल? मला कोणी मिस करेल का? वगैरे अत्यंत निरुपयोगी विचार करत कूस पालटत राहिले. शेवटी सातला उठलेच. पण उठून करायलाही काही नव्हतं. माझ्या रूमीज डाराडूर पडलेल्या होत्या. त्यांच्याकडे बघत नुसतीच बसले होते, तेव्हा “त्या काही नवाशिवाय उठायच्या नाहीत” अशी माहिती आजींनी तत्परतेने पुरवली. एकंदर उठल्याउठल्याच फार बोअर झालं मला. पण इलाज नव्हता. 

पण नंतरचे दिवस बरे गेले. या मुली उठल्यावर आम्ही सावकाश एल्कोमध्ये एक चक्कर मारली. जेवून टळटळीत दुपारी परत आलो आणि भरपूर झोपलो. संध्याकाळी लिंकिंग रोडला गेलो, टीपी केला, थोडी खरेदी केली.

रविवारीही आजींनी झोपून दिलं नाही. परत पहाटे पाचलाच त्यांनी भाजणी भाजायला घेतली!! कसकसले वास आणि कढईत उलथनं फिरवल्याच्या आवाजाने मी आपली परत जागी! हा काय मंत्रचळेपणा होता त्यांचा!! रूमी नंतर म्हणाली, “त्या तशाच आहेत. एरवी सोमवार ते शुक्रवार आम्ही दिवसभर घरात नसताना त्या काहीही काम करत नाहीत, शनि-रवि मात्र त्यांना पहाटेपासूनच काम असतं खूप. भाजण्या करणं, लाडू भाजणं, डबे-पातेली खाली काढणं, ते पाडणं, ते आपटणं हे अगदी नॉर्मल उद्योग असतात. एकदा तर भर सकाळी ६ ला त्यांनी भजीही तळली होती!” खूप प्रकारचे खमंग, चटकदार खायचे पदार्थ करायचे आणि ते आम्हा मुलींना द्यायचे नाहीत हे त्यांचं ठरलेलं होतं. पण मुद्दाम चिडवल्यासारखं आम्ही असतानाच त्या ते का करत होत्या आणि त्यातून त्यांना कोणता विकृत आनंद मिळत होता, कोण जाणे. बाकी काही असो, लग्न झाल्यावर किमान या असल्या भयंकर बाईपासून सुटका होईल असाही एक विचार माझ्या मनात येऊन गेला. 

त्या दिवशी दिवसभर आळशीपणा करून संध्याकाळी आम्ही गिरगाव चौपाटीला गेलो. जाम गर्दी होती आणि समुद्रही ठीकठाकच होता. पण ’मुंबईत समुद्रावर गेले’ हा एक टिकमार्क लागला. तसा तो वीकेन्ड खरं सांगायचं तर बोअरच गेला. त्याच्या पुढच्या वीकेन्डला मुंबईत करायचं तरी काय हा यक्ष प्रश्न माझ्यापुढे रविवारी रात्री झोपतानाच पडला होता.

आणि सोमवारी त्याची ईमेल आली.

क्रमश:
****

Disclaimer: Fact and fiction are intertwined together in this work.

December 23, 2016

ते एक वर्ष- ११

दिल, दोस्ती, दुनियादारी

एकटेपण, कॉस्मोपॉलिटन वातावरण, विचित्र मालकीणबाई, जेवढ्यासतेवढं वागणा-या, तरीही अनोळखी शहरात एकमेव सहारा असलेल्या बरोबर राहणा-या मुली, आई-वडिलांपासून आणि आपल्या शहरापासून दुरावल्याची खंत या सगळ्या काळ्याकुळकुळीत वातावरणात मी निभावून नेलं ते केवळ माझ्या मित्र-मैत्रिणींच्या भरवशावर. गंमत म्हणजे यातले जवळपास सगळे मित्र नवे होते… ज्यांना मी कशी आहे, कशी वागते, कशी बोलते, माझा भूतकाळ, माझं कुटुंब याबद्दल कोणतीही माहिती नव्हती आणि त्यामुळे प्रीजुडायसेसही नव्हते. मी जशी बोलत होते, व्यक्त होत होते, प्रतिक्रिया देत होते त्यावरूनच त्यांना माझी ओळख पटत होती. ही नवी मैत्री मला कुठे सापडली? करेक्ट! ऑनलाईन फोरमवर.

आता व्हॉट्सॅपमुळे आणि सोशल नेटवर्किंगमुळे ऑनलाईन मैत्री हा काही फारसा नवलाचा विषय राहिलेला नाहीये. पण तेव्हा मात्र ते मला तरी अद्भुत आणि भारी वाटलं होतं. तो होता वायटुकेचा काळ. इन्टरनेट, वेबसाईट ब्राऊजिंग, ईमेल अकाऊंट्स हे सर्वांनाच नवं होतं. मोबाईल तर फारच कमी लोकांकडे होते. लॅंडलाईनवर कामं होत होती. (ब्लॅंक कॉल्स इतिहासजमा व्हायचे होते ;)) तेव्हा एखादा ऑनलाईन फोरम असतो, त्यावर एकाच वेळी अनेक लोक येतात, गप्पा मारतात आणि चक्क एकमेकांचे दोस्तही होतात ही संकल्पनाच बावचळवून टाकणारी होती. म्हणजे, माझ्यासाठी तरी होती.

“मायबोली”शी माझी ओळख माझ्या एका मैत्रिणीने करून दिली. ती तिथे कविता लिहायची, त्यावर लोकही कवितेतूनच उत्तर द्यायचे, चक्क कविता आणि चारोळ्यांचे सवालजबाबच घडायचे तिथे आणि तेही खेळीमेळीत! गंमतच वाटली होती मला सगळ्याची. काही दिवस मी फक्त वाचलं. मग मला नोकरी लागली. माझ्या कंपनीचा व्यवसायच संगणकाशी निगडीत होता, त्यामुळे ऑफिसात अनलिमिटेड नेट ऍक्सेस! प्रत्येक अंधा-या रात्रीनंतरच सकाळ होते, तद्वतच हा अनलिमिटेड नेट ऍक्सेस माझ्यासारख्या एकलकोंड्या आणि एकट्या पडलेल्या जीवासाठी एखाद्या लखलखीत सकाळसारखा होता. मी आता ऑनलाईन सोशल फोरमवर अधिकृतपणे प्रवेश केला.

एव्हाना, तोपर्यंत ख-या आयुष्यात असलेल्या मित्र-मैत्रिणी चांगल्याच दुरावल्या होत्या. काही मैत्रिणींची लग्न झाली होती, काहींची व्हायच्या मार्गावर होती. ज्यांची लग्न ठरत होती, त्यांचं विश्व लग्न ठरल्याठरल्या बदलूनच जात होतं. त्यांना माझ्यासाठी वेळ नव्हता, किंवा असला तरी त्यांच्या गप्पांमध्ये नवरा आणि लग्न याशिवाय दुसरा विषयच नव्हता. त्यांच्या दृष्टीनं ते काही चूक नव्हतं म्हणा. पण मला जाम बोअर व्हायचं. त्यामुळे हळूहळू  मला जवळच्या मैत्रिणीच उरल्या नाहीत. कॉलेजमध्ये जे मित्र होते ते पुढच्या पोटापाण्याच्या शिक्षणासाठी तरी किंवा नोकरीत अडकले होते.  उच्चशिक्षण घेत असताना कोणाशी घट्ट मैत्री झालीच नाही, किंवा होऊ शकली नाही, कारण स्पर्धा तीव्र! सगळं लक्ष अभ्यास करणं आणि पास होणं यावरच लक्ष केंद्रित होतं. पास झाल्याझाल्या मी आले मुंबईत. स्वत:लाच अनोळखी झाले!

अशा रीतीनं रियल लाईफमध्ये कोणीच उरलेलं नसल्यामुळे आणि सध्याच्या जगात नवीन कोणी प्रवेश घेत नसल्यामुळे मायबोलीच्या व्हर्चुअल जगात मी आनंदानं शिरले.

हे व्हर्चुअल जग होतंही अतिशय लोभसवाणं. इथे मनमोकळा संवाद होता, आपण काही लिहिलं की त्याचं कौतुक करणारे किंवा त्यावर काही ना काही पद्धतीनं रिऍक्ट होणारे लोक होते. इथे मी एकटी पडत नव्हते. मी जोक्स करत होते, लोकांनी केलेल्या जोक्सवर कोट्या करत होते, कविता वाचून काहीतरी नवीन अनुभवत होते, अंतर्मुख होत होते. कादंब-या, ललित लेख माझं विश्व विस्तारत होते. इथे मी कोणाला दिसतच नव्हते, त्यामुळे माझं रूप-रंग, करीयर, शिक्षण, महत्त्वाकांक्षा, स्वभाव यांबद्दल कोणालाही देणंघेणं नव्हतं. सगळेच जण केवळ दोन घटका सकस मजेसाठी इथे येत होते. कोणाकडूनही कसल्याच अपेक्षा नसल्यामुळे ऋणानुबंध आपोआपच तयार होत होते. एखाद दिवस मी दिसले नाही तर माझी चौकशी करणारे लोक मला इथेच भेटले, मी सल्ला मागितल्यावर मला तो विनासायास इथेच मिळाला, मी काही बोलले तर ’हिची आणि माझी मतं जुळतात’ असं बिनधास्तपणे लिहून मोकळे होणारेही मला इथेच दिसले. आणि काहीही न बोलता मी नुसती वाचत बसले, तरी जे व्हर्चुअल जग हात आखडता न घेता मला काही ना काहीतरी देतच होतं. असं आपापसात बोलणारं, जगणारं हे जग मला अतिशय आवडत होतं. मला माझे नवे मित्र सापडले, ते इथेच!      

या ऑनलाईन विश्वातले बहुतांश लोक अमेरिकेत होते. त्यातलेही ९०% लोक मूळचे पुण्याचे किंवा मुंबईचे होते. हे लोक सुट्टीला भारतात यायचे, तेव्हापासून त्यांना भेटायच्या निमित्तानं हळूहळू मायबोली गटग सुरू झाली. स्थानिक नेहेमीचे यशस्वी लोक प्लस परदेशस्थ कोणीतरी येणार आहे हे निमित्त धरून जवळपास दर वीकान्ताला भेटी व्हायला लागल्या! ऑनलाईन गप्पा, चेष्टा आता प्रत्यक्षातही व्हायला लागली. शाळा-कॉलेजच्या मित्र-मैत्रिणींबरोबर जो कम्फर्ट सापडत होता, तो याही लोकांमध्ये मिळत होता. मी या गटग आयोजकांमध्ये कधी सामील झाले मला कळलंही नाही! मी एरवी मुंबईत असले, तरी दर शनि-रवि पुण्याला जात होतेच. त्यामुळे पुण्याच्या गटग आयोजकात मी असेच. माबोच्या कोणत्यातरी बाफ़वर कोणीतरी घोषणा करत असे, ’मी येतोय, भेटायला आवडेल’ की आमची चक्र फिरायला लागत. काय ईमेल्स करत असू आम्ही! दुसरं कोणतं साधनही नव्हतं म्हणा. चार जणांना फोन करत बसण्यापेक्षा ईमेल्स बडवणं सोपं होतं. माझ्यासारखे आणखी तीन-चार-पाच पर्मनन्ट मेम्बर्सही होते. कोणी नवं असेल तर त्यांच्याबरोबर, आणि कोणी नसेल तर आमचेआमचेच आम्ही अगदी रेग्युलरली भेटू लागलो.

या भेटण्याची इतकी सवय झाली, की आपोआपच आमचा चार-पाच जणांचा असा एक कोअर ग्रूपही तयार झाला. यात मित्र होते, तशाच मैत्रिणीही होत्या. मग पर्सनल ईमेल्स, क्वचित पर्सनल चॅट्स, फोन कॉल्स हेही सुरू झालं. ’पर्सनल’ वर लगेच डोळे टवकारू नका! :P वैयक्तिक इश्युज, गॉसिप्स, जोक्स, चांगलं काही वाचलेलं शेअर करणं असे आणि इतपतच ’पर्सनल’ प्रकार होते. किमान माझे तरी. मला तरी त्या वेळेला सर्वांचेच केवळ चांगलेच अनुभव आले.  असं करत प्रत्येकाबरोबर मैत्री एक वेगळा टप्पा गाठत होती. हे क्लिशे आहे, तरीही लिहिते, की माझ्या एरवीच्या मुंबईच्या रटाळ आयुष्यात ही मैत्री खरोखर अनमोल होती. त्यामुळे एखाद्या वीकान्ताला ’कांदेपोहे’ कार्यक्रम असला आणि त्याच वेळेला गटग असलं तर ’गटगला मी येऊ शकत नाही’ हे कळवताना मला अतिशय त्रास व्हायला लागला होता. यावरून घरीही खटके उडायला लागले होते. पण त्याकडे मी फारसं लक्ष देत नव्हते.

माझे जसे ख-या मित्र-मैत्रिणींबरोबरचे बांधलेले हात सुटले होते, तसंच कमीअधिक या माझ्या ग्रूपचंही झालेलं होतं. मागचे मित्र मागेच राहिले, कामाच्या जागी तेवढ्यास तेवढी मैत्री, त्यामुळे आम्ही व्हर्च्युअल मित्र आपसुकच एकमेकांचे घट्ट मित्र झालो. आता माबो व्यतिरिक्तही शेअरिंग आमच्यामध्ये व्हायला लागलं. नुसतं बाहेर भेटणं नाही, तर एकमेकांच्या घरीही येणंजाणं वाढलं. ’कांदेपोहे’ हा विषय कमी-अधिक सगळ्यांच्याच घरात चालू होता. मुलं थोडी निवांत होती, पण मुलींच्या घरात चालू होताच. मग त्या अनुषंगानं आपली मतं मांडण्यासाठी मला तर हक्काचे कानच मिळाले. कारण माझ्या मनातली घुसमट मी आई-वडिलांशी बोलूच शकत नव्हते. मी जेव्हा एखाद्या गटगला जायचे तेव्हा सहज, ’कसे झाले गेल्या वेळचे कांदेपोहे?’, ’नाहीच का जमलं अजून काही?’, ’जो कोण हिचा नवरा होईल त्याचं काही खरं नाही बाबा!’, ’चहा तरी करता येतो का? चाललीय लग्न करायला!’ अशी चिडवाचिडवी व्हायचीच. पण एखादवेळी अगदीच डाऊन असेन, तर ’होईल गं नीट सगळं’ असा मोजक्याच, पण आवश्यक शब्दांत धीरही मिळायचा.  बाकीचेही आपापल्या इश्युजबद्दल बोलायचे. कोणाचे आई-वडिल गावी होते, त्यांना मुलाचं ’शहरी’ होणं पसंत नव्हतं, कोणाच्या घरी पैशाचे प्रॉब्लेम्स होते, कोणाचे नातेवाईकांचे होते, कोणाचे पालक-मुलं या अपेक्षांबद्दलचे होते. जे काही होतं ते आम्ही आत्मीयतेनं आणि विश्वासानं एकमेकांशी बोलत होतो. व्यक्त होत होतो. बाकी, पोटापाण्यासाठी नोकरी आणि दंगा करायला सोशल नेटकर्किंग होतंच. पण या माझ्या ग्रूपमुळे ’आपल्या वयाच्या लोकांशी बोलायची’ जी भूक असते ती मात्र माझी अगदी तृप्त होईपर्यंत भागली. Owe it to all of them!  

मी ते दिवस मिस करते का? नाही. मिस नाही करत. कारण त्या दिवसांच्या सुरेख आठवणी माझ्या मनात अगदी ताज्या आहेत. ’जो दूर गये ही नही, उनको पास क्या बुलाना?’ :)

****

Disclaimer: Fact and fiction are intertwined together in this work.