’युनिफॉर्म’

काही दिवसांपुर्वी मुलाला घेऊन ’बालोद्यानात’ गेले होते. एका मोठ्या बागेचा कोपरा या ’बालोद्यानासाठी’ दिलेला.. सहाजिकच चिकार गर्दी होती तिथे.. बालगोपाळ आणि त्यांचे पालक.. त्यातल्याच एका ’बाबांचा’ चेहरा मला खूप खूप ओळखीचा वाटत होता, पण नक्की आठवत नव्हते की यांना आपण कुठे पाहिले आहे. इतक्यात तेच माझ्याकडे पाहून ओळखीचे हसले आणि झटक्यात माझ्या डोक्यात प्रकाश पडला! ते आमच्या ऑफिसच्या सिक्युरिटी स्टाफ पैकी एक होते. यांच्या ड्युट्या कायम बदलत असतात ना त्यामुळे दर २-३ आठवड्यानीच हे लोक दिसतात एकदम, हे पटकन न ओळखण्याचे पहिले कारण! आणि सर्वात मोठं न ओळखण्याचं कारण म्हणजे ’युनिफॉर्म’!! हे लोक कायम त्यांच्या त्या टिपीकल युनिफॉर्म आणि टोपीमधे पहायचीच सवय ना! यांना साध्या नेहेमीच्या नॉर्मल कपड्यात कधी बघितलेलेच नाही!

"काय इकडे कुठे?" पटकन काहीही न सुचून मी अत्यंत बावळट प्रश्न विचारला! बागेत, त्यातूनही बालोद्यानात कशासाठी येतात लोक??
"काही नाही मॅडम, मुलींना घेऊन आलो बागेत. एरवी जमत नाही. दोन मुली आहेत.. ही एक आणि एक तिकडे झोपाळ्यावर गेली आहे."
"अच्छा" माझ्या चेहर्‍यावर पुन्हा बावळट हसू आलं. मुलगी मात्र चुणचुणीत होती.

मी मनात म्हणलं तो युनिफॉर्मच्या आत एक माणूसच आहे ना शेवटी? त्यालाही कुटुंब आहे, सुट्टी आहे. त्याला बागेत पाहिल्यावर आपल्याला इतकं आश्चर्य का वाटलं बुवा? ह्म्म. हा सगळा त्या युनिफॉर्मचा दोष आहे! हा ’युनिफॉर्म’ प्रकार सगळ्यांना कसं सरसकट एकसारखं करतो नाही? युनिफॉर्मच्या मागची व्यक्तिच विसरतो मग आपण. एकसारखे लेबल लागते .. ’सिक्युरिटीवाला’, ’वॉचमन’, ’ड्रायव्हर’ असे.

ड्रायव्हरवरून आठवलं की आमच्या ऑफिसच्या ड्रायव्हरना देखील पांढरा युनिफॉर्म आहे. त्यांनाही साध्या शर्ट-पँट मधे पाहिलं की पटकन ओळखायला येत नाही... सगळे सुशिक्षित, निर्व्यसनी आहेत. कपडेही टापटीप घालतात. त्यामुळे हा स्मार्ट दिसणारा माणूस ’ड्रायव्हर’ आहे यावर एक मिनिट विश्वास बसत नाही. सगळी ’युनिफॉर्म’ची किमया!

पण शाळेतही युनिफॉर्म असतोच की. तो खरं तर असतो २ कारणांसाठी. पहिलं की कमीजास्त परिस्थितीतली मुलं शाळेत शिकतात. त्यामुळे कोणाचे कपडे चांगले, कोणाचे इतके चांगले नाहीत.. त्यावरून मुलांच्या मनात नसत्या कल्पना निर्माण होऊ नयेत. आणि दुसरं म्हणजे शिक्षकांनींही सर्व मुलांना एकसमान वागवावं. अर्थात ’युनिफॉर्म’चा अर्थच ’एकसमान’ ना! ’गणवेश’ म्हणजे सर्व ’गण’ एका वेशात. त्यांच्यात कसल्याही कारणानी कोणत्याही प्रकारचा भेदभाव होऊ नये म्हणून परिधान केलेला वेश. ती छोटी, अगदी बालवाडीतली मुलं कसली गोंडस दिसतात ना जेव्हा पहिल्यांदा युनिफॉर्म चढवतात तेव्हा. शाळा सुटल्यावर खरंच ओळखायला येत नाही आपलं मूल चटकन! खरोखर सगळी एकसारखीच दिसतात!

आणि युनिफॉर्म म्हणलं की आठवतात पोलिस! ’खाकी’ हा तर अख्खा सिनेमाच आला होता की त्यावर! साधा माणूस त्याचं वैयक्तिक सुखदु:ख विसरतो बहुदा एकदा तो युनिफॉर्म घातला की. एक प्रकारची ’पॉवर’ची जाणीव होते.. त्या युनिफॉर्मची ताकद असते ती. दुर्दैवानी पोलिसांनी या ताकदीचा फारच abuse केला आहे. ’पोलीसांच्या खाकी’चा ’पोलिसी खाक्या’ कधी झाला ते समजलेही नाही. त्यामुळे पोलिसांच्या युनिफ़ॉर्मला सामान्य माणूस शक्यतो टाळतोच.

पण अजूनही एका युनिफॉर्म बद्दल आदर टिकून आहे तो म्हणजे 'armed forces' च्या युनिफॉर्मचा. कसले स्मार्ट दिसतात ना ते सगळे लोक? आदरच वाटतो त्यांना पाहिलं की! माझ्या एका मैत्रिणीचा नवरा नेव्हीत आहे. त्यांचं प्रेमलग्न- आधी पेनफ़्रेंड्ज होते ते. याने त्याचा पहिला फोटो तिला दिला तोच त्या पांढर्‍याशुभ्र युनिफॉर्ममधला.. पाहताक्षणीच पाघळली ती! नंतरही competitive examचा अभ्यास करताना खूप टेन्शन आले, नैराश्य आले की त्याचा ’तो’ फोटो ती पहायची.. त्याने तिला खूप उत्साह वाटायचा म्हणे! यातला romanticismचा भाग सोडला, तरीही फार अतिशयोक्ति नाही असं माझं वैयक्तिक मत.. ऐटबाज, स्मार्ट, बघताक्षणी आदर वाटावा असे युनिफॉर्म आहेत आपल्या तिन्ही आर्म्ड फोर्सेसचे.. त्यांना निभावावी लागणारी ड्य़ुटी, मिळणारा माफक मोबदला आणि त्या बदल्यात ते चुकवणारी किंमत बघता त्यांच्या युनिफॉर्मला ’कडक सॅल्यूट’ करावासा वाटतो!

पण हे तर झाले बाह्य युनिफॉर्मबद्दल. काहीकाही लोकांना मनातल्यामनात उगाचच आपण युनिफॉर्म चढवलेले असतात. अमुक एक व्यक्ति म्हणजे अशीच असणार.. विशेषत: काहीकाही ’नाती’ ही अशी ’ब्रँडेड’ असतात. ’सासू’ म्हणलं की तिला ’टोमण्यांचा’ युनिफॉर्म आलाच, ’सून’ म्हणली की ’मॉडर्न, उलट उत्तरं देणारी, मुलाला कह्यात ठेवणारी, रीतीभाती न पाळणारी’ असा युनिफॉर्म घालूनच येते. एखादी सासू खरंच प्रेमळ असेल तरी सूनेच्या मनात तिच्या वागण्याबद्दल कायम शंका येणार की ही गोडगोड बोलून काही डाव तर साधत नाहीये ना? तसंच एखादी सून मनमोकळेपणानी सासरकडच्यांशी बोलली की ते चालत नाही त्या मंडळींना.. कारण ते ’युनिफॉर्मबाह्य’ वर्तन होतं ना? सूनेनी हसून-खेळून बोलता उपयोग नाही.. कारण तिने कायम आदराच्या, फॉर्मॅर्लिटीच्या युनिफॉर्ममधेच राहिलं पाहिजे ना? तसाच ’बॉस’नी नेहेमी ’खडूसपणाचा’ युनिफॉर्म चढवलेला असतो.. प्रेमळ बॉस मी तरी कथाकादंबर्‍यांमधेच पाहिलेत. मला एखादा प्रेमळ, माझ्या सर्व अडचणी समजून घेणारा बॉस मिळेल असं तरी वाटत नाही.. बॉस बहुदा बॉसगिरीचा युनिफॉर्म चढवतानाच खडूसगिरीचीही वस्त्रे चढवतो.. त्याच्या युनिफॉर्ममधे मात्र कधीही बदल होणार नाही अशी माझी पक्की खात्री आहे!

तर असे हे युनिफॉर्म- काही दिसणारे, काही न दिसणारे.. पण युनिफॉर्म परिधान केल्याबरोबर वर्तनही त्याप्रमाणे बदलणारे.. मला आज भेटलेला हा मुलींचा जबाबदार आणि प्रेमळ बाबा युनिफॉर्म चढवल्याबरोब्बर उद्या माझ्याशी तितकाच कडकपणे बोलेल आणि पार्किंगमधे गाडी नीट लावायला सांगेल!

युनिफॉर्म लई पावरबाज असतात बरं!

प्रथम तुज पाहता.. (अंतिम भाग)

--४--

अजिंक्यचा मूड पार गेला होता, ऑफिसमधल्या colleagues बरोबर बोलायचीही लाज वाटत होती त्याला.. मनूचा साखरपुडा होऊन ४ दिवस झाले होते, तरीही तो त्या आठवणींतून बाहेर येत नव्हता.. सारखं तेच आठवत होतं.. काय मस्त गायले होते ते.. duets मधे तर perfect understanding होतं दोघांमधे.. जबरदस्त chemistry होती त्यांची.. त्याचं कामात अजिबात लक्ष लागत नव्हतं.. त्याच हरवलेल्या मूडमधे त्याने ऑफिसमधे एक अत्यंत क्षुल्लक चूक केली होती, आणि त्यामुळे निष्कारण penalty भरायला लागणार होती त्यांना.. त्याच्या लक्षातच आली नव्हती ती चूक.. आधी penalty ची demand पाहून चक्रावलाच तो, पण नंतर त्याचं कारण लक्षात आलं त्याच्या आणि इतकं शरमिंदं वाटलं!

सरांनी त्याला केबिनमधे बोलावून घेतलं होतं आणि त्याच्याशी one to one बोलले होते ते.. "अजिंक्य काय झालंय? is everything ok? या अश्या चूका तुझ्याकडून कधीच झाल्या नाहित. You have a spark in you . घरी काही problem आहे का, का अभ्यासाचं टेन्शन घेतलं आहेस? हे बघ, जास्त टेन्शन घेऊ नकोस. अभ्यासाला काही मदत हवी असेल तर सांग, काही reference books हवी असतील तरी सांग. Afterall, I look to you as my future partner! .. अलिकडे कामात लक्षं नाहिये तुझं. असं करू नकोस, just concentrate, ok?

मान खाली घालून अजिंक्य बाहेर आला.. मेल्याहून मेल्यासारखं होत होतं त्याला.. असं कसं झालं आपल्या हातून? शी! कुठे होतं लक्षं आपलं काम करताना? ऋजुता!! ऋजुच्याच विचारात आहोत आपण गेले कित्येक दिवस.. तिच्याशिवाय दुसरं काही सुचत नाहिये.. आधी तो ट्रेक आणि नंतर गाण्याची तयारी, आणि त्या नंतर ती engagement ceremony ! त्यानंतर रोज फोन, sms चालू आहेतच.. काय दिवास्वप्नं पाहिली आहेत आत्तापर्यंत तिला समोर imagine करून.. त्यातूनच अश्या फ़ालतू mistakes होताहेत.. पण ऋजुताचा विचार का करतोय आपण इतका? का?? बास. आता ऋजुताचा विचार करायचा नाही, ती किती सुंदर दिसते, ती किती अप्रतिम गाते, ती कशी आपल्याशी बोलते, ती कशी चिडते, ती कशी फ़ार चांगली मुलगी आहे, तिच्याबरोबर कसं सतत बोलावसं वाटत., ती कशी photogenic आहे, ती कशी........ तिचा विचार करायचा नाही असं ठरवताना इतकं आठवतय, मग विचार करायचा असं ठरवल्यावर तर... ... ... विचार करायचा ऋजुचा? असा वेगळा, मुद्दामहून करता येतो तिचा विचार? ती आहेच ना मनात..

पण मग त्यामुळे अश्या गोच्या होतात ना.. आजची चूक.. definitely not acceptable!! आणि अभ्यास?? किती मागे पडलाय? june attempt मधे पास व्हायचय की नाही? माहिते ना एकदा एखादा रखडला की रखडला.. असं नकोय व्हायला आपल्याला आपल्याबद्दल.. सर चक्क junior partner करायला तयार आहेत, पण मोठ्या कंपनीत जॉब मिळाला तर ते काही नाही म्हणणार नाहित.. आणि बाबा तर म्हणत होते की CA कर पूरक म्हणून, तेही पटलं होतं, लगेच काही जॉबची गरज नाहिये.. CS + CA झालो तर लाईफ़ बन जायेगी.. पण त्यासाठी अभ्यास करायला हवा ना? तोही पूर्ण जोर देऊन.. हे असे ऋजुचे विचार सारखे मनात असतील तर अभ्यास कसा होणार? पण ऋजुचे विचार येतातच मनात.. का? तिलाही असं होतं का? इतकी खळबळ फ़क्त माझ्याच मनात आहे का? ऋजु, हम यहाँ तडप रहे है और क्या आप चैनसे दिन गुजार रही हो? नॉट फ़ेअर यार.. पण तुला मी विचारूही शकत नाही ना की ऋजुता, माझ्या मनात सतत तुझे विचार असतात, तसेच तुझ्याही मनात माझे विचार असतात का? अजिचं डोकं बधीर झालं. काहीच सुचेना त्याला.. रोग सापडलाय पण इलाज नाही असं झालं त्याचं.. आपल्या मनात ऋजु आहे, पण तिच्या मनात आपण आहोत का हे कळवून घेणं जमणार नाही आपल्याला.. त्यापेक्षा आपण अभ्यास करावा हे उत्तम. सध्याचा अभ्यासाचा बॅकलॉग पूर्णं केला की पुन्हा यावर विचार करू. आणि ऋजु काही लांब नाहिये.. बोलतोय की आपण तिच्याशी रोजच! हे इतकं ठरवल्यानंतर अजिला बरं वाटलं थोडं.. मनातल्या मनात त्याने सरांना पुन्हा सॉरी म्हणलं. अशी चूक पुन्हा करणार नव्हता तो.

मग रूटीन सुरू झालं अजिंक्यचं.. सकाळी- रात्री अभ्यास, reference books, case laws वाचणं, पेपर्स बघणं, मधल्या काळात ऑफिसातली कामं, संध्याकाळी मित्रांशी गप्पा, फोन.. ऋजुचे विचार प्रयत्नपूर्वक कमी केले होते त्याने. पण जमत नव्हतं ते नीट.. त्रास व्हायचा फ़ार.. तिच्याशी आता अगदी रोज बोलणही व्हायचं नाही.. एक-दोन दिवसांनी फोन व्हायचे.. पण कितीही नाही म्हणलं तरी तिच्याशी बोलल्यावर खूप छान वाटायचं अजिंक्यला.. असं वाटायचं की काय वेडेपणा आहे हा आपला, वेडेपणा कसला, चक्क पळपुटेपणा आहे.. तीपण नाराज वाटायची.. 'अलिकडे बोलत नाहीस माझ्याशी' असं म्हणाली होती.. पण त्याने अभ्यासाचे कारण सांगितल्याबरोबर तिला पटलं होतं. तिलाही अभ्यास होताच तिचा.. किती mature होती ना ऋजु.. किती चांगली होती ती.. तोच मूर्ख होता.. त्यालाच अभ्यास आणि तिची मैत्री balance करता येत नव्हती.. अजिच्या मनातले उलट सुलट विचार काही कमी झाले नव्हते, पण तरी अभ्यासाची आठवण झाली की सगळं मागे ठेवावं लागत होतंच.

कसाबसा महिना उलटला... अजिंक्यचा अभ्यास मार्गाला लागला, ऑफिसचं कामही ठीक सुरु होतं, पण मनाला चैन पडत नव्हतं.. नक्की काय होत होतं त्यालाच समजत नव्हतं.. सारखी कसलीतरी अस्वस्थता जाणवत होती.. शेवटी त्याने ऋजुताला भेटायचं ठरवलं.. तिला फोन करून वैशाली मधे बोलवलं. तीही लगेच हो म्हणाली.. संध्याकाळी तिच्या आधी पोचला तो वैशालीपाशी.. थोड्या वेळानी आली ती. तिला पाहूनच त्याला खूप बरं वाटलं..
"हाय!"
"हाय! कसा आहेस?"
"ठीक, तू कशी आहेस? अभ्यास कसा चालू आहे?"
"अभ्यास काय, ओके.. मला काही तुझ्याइतका अभ्यास नसतो काही.. चालू आहे थोडा थोडा.. तुझा अभ्यास कसा चालू आहे?"
"चालू आहे. आता गाडी मार्गाला लागली असं वाटतय. टफ़ आहे गं, आत्तापासून अभ्यास केला नाही तर खरं नाही, वाट लागेल.."
"हो, माहिते. कसा इतका अभ्यास करवतो तुम्हाला कोण जाणे.. मला तर बोर होतं.. "
"असं कसं? हेच करीयर आहे म्हणल्यावर करायला लागणारच ना.. आणि मला आवडतात पण सगळे विषय.. आता गाण्याचा अभ्यास करताना तुला बोर होतं का कधी?"
"हं, तेही आहेच. तुला माहित्ये मला कधी कधी वाटतं की मी गाण्याच्या मागे इतकी मेहनत घेते ती बरोबर आहे की नाही?"
"म्हणजे?"
"म्हणजे मला गाण्यातच interest आहे. M.Com करत्ये मी, पण मला ते करून काही accounts किंवा taxation मधली नोकरी नाही करायची.. मी गाण्यातच रमते जास्त. रागांची ओळख, त्यांचा रियाझ, वेगवेगळ्या बंदिशी.. गुरुजींकडे तर अक्षरश: खजिना आहे माहितीचा, ज्ञानाचा.. तर माझं बरोबर आहे ना की चूक? स्टेज शोज, competitions मधे भाग घेणं नाही आवडत मला.. गाण्याचं commercialisation च पटत नाही मुळात.. आपल्या आनंदासाठी गावं आणि दुसर्‍यांना गाणं शिकवावं हेच आवडतं मला.. पण अजिंक्य am I having a wrong attitude? "
"wrong attitude? what about? अजिबात नाही.. चकचकाटाला न भुलता केवळ गाणं शिकणं किती जणांना जमतं ऋजुता? आपल्या कलेचा निखळ आनंद घेणं किती जणांना शक्य होतं? I am proud ऋजुता की तू असा विचार करतेस.. आणि नुसता विचारच नाही करत, तर कृतिही करतेस.. तुझं काहीच चुकत नाहिये, be assured about it .."
" oh thanks अजि.. किती बरं वाटलं तुझ्याशी बोलून. नाहितर अश्या मनातल्या insecurities generally मी सांगत नाही कोणाला.. पण तुझ्याशी share करायला काही हरकत नाही असं वाटतं मला कायमच!"
" The pleasure is all mine ma'm ! आता मागे नाही का मी तुला पकवलं होतं मला सर बोलले आणि माझा अभ्यास मागे पडला होता तेव्हा.."
"ए, पकवलं कुठे? तेव्हा तर तू फ़ारच अपसेट झाला होतास.."
"पण तू नीटपणे ऐकून घेतलस माझं गं.. it was so important for me at that time !!"
अजि एकदम गंभीर झाला..
"ऋजुता even I feel very comfortable talking to you .. असं वाटतं की मी काहीही बोलु शकतो तुझ्याशी.. अगदी तुला पाहिल्यापासूनच त्या ट्रेकला.. नाहितर आपली ओळख अशी कितीशी आहे? १-२ महिने? आत्ता अभ्यास म्हणून आपण गेले काही दिवस बोलत नव्हतो तर मला कसंतरीच व्हायचं, माहिते? वाटायचं की सगळं टेन्शन तुझ्याबरोबर शेअर करायला हरकत नाही.. I dont think मी माझ्या करीयर विषयी अजून कोणाशी बोललो असेन.. म्हणजे मित्र आहेत, पण त्यातल्या insecurities मी सांगायला लागलो त्यांना तर खिल्लीच उडवतील माझी.. आणि कधीकधी हे pressure unbearable होतं गं.. आई-बाबा पण relate करू शकत नाहित त्याच्याशी.. उलट ते काळजीत पडतात.. मग मी त्यांना काही सांगतच नाही.."
"सेम अजि.." ऋजुता हसली.. "सेम. मलाही असच होतं.. हे मी गाण्याविषयी बोलले ना तुला आत्ता ते कधीच कोणाशी बोलू नव्हते शकले.. माझ्या आईबाबांना तर वाटतं की हा छंद आहे आणि मी तो छंदापुरताच ठेवावा.. हे असं full time गाणं करणं त्यांना नाही आवडणार. मग असं वाटलं होतं की माझे विचार बरोबर आहेत ना की चुकीचे, कोणी समजून घेऊ शकेल का माझी बाजूही? पण का कोण जाणे असंही वाटलं होतं की तुला नक्की कळेल.. somehow never had a doubt about you !"
"आयला.. गंमतच आहे!"

दोघही एकमेकांकडे पाहून हसले.. आणि दोघांनाही काहीतरी जाणवलं.. क्षणभर शांतता पसरली..

"ऋजु, I don't know how to say this.... पण तू असशील का अशी नेहेमीच माझं सगळं ऐकून घ्यायला? can I hope that you'll be always around ?"
"अजि, मला आवडेल, खूप आवडेल.. कारण मलाही कोणीतरी हवं आहेच ना माझं मन मोकळं करायला.. an Agony Uncle!! "
दोघही पुन्हा हसले..
"अजि, पण आपण काही conclude करायला नको आत्ताच आणि इतक्या घाईघाईनी.. प्लीज! let's not take anything for granted . समजतंय तुला मला काय म्हणायचय ते? आपली मैत्री अगदी नवी आहे, आणि सध्या आपल्या करीयर्समधेही major decisions घ्यायला लागत आहेत आपल्याला.. सगळंच कन्फ़्यूजन आहे.. सो ते sort out करायलाच महत्त्व देऊया सध्या.. आपले सूर एकमेकांशी perfect जुळतात, पण त्या पलिकडे जाऊन आत्ता लगेचच काही विचार करूया नको.. इतक्या लगेच, इतक्या झटपट तर नकोच.."

अजिंक्य एक मिनिट गप्प झाला. त्याला पटलं ऋजुताचं बोलणं..
" agreed ऋजु! you are such a good thinker ! खरंच, इतकी टेन्शन्स आहेत आसपास की ती clear करणं ही priority आहे. maybe, in the coming few months पुष्कळ गोष्टी आपोआप क्लीयर होत जातील.. सगळं काही आत्ताच, याच वेळी ठरवलं पाहिजे असं नाही.. पण या सर्व काळात I hope आपण एकमेकांशी सगळं काही बोलायला, शेअर करायला असू, राहू. मी खूप जास्त expect करतोय का?"
"नाही अजि.. तुला कळलं, पटलं.. you got the point , अजून काय हवं?"
"मग? लगेच कळलं की नाही? आहेच मी हुशार.. अगदी लहानपणापासूनच!"
"हो? खरं की काय?"
"आणि मला माहिते की तू खूप खूप चांगली आहेस.."
"हो का? हे आणि कधी समजलं म्हणे आपल्याला?"
"अर्रे! बस क्या.. लग्गेच कळलं मला.. अगदी प्रथम तुज पाहता.."
"अं?"

दोघंही खळखळून हसले!


समाप्त!

प्रथम तुज पाहता.. (३)

--३--

नंतरचे ८ दिवस मात्र वेड्यासारखे fast गेले.. दिवसभर ऑफिसात कसंतरी काम करायचं.. संध्याकाळी जवळजवळ उडतच ऋजुताकडे जायचं, काकू चहा, खायला द्यायच्या, त्यानंतर गाणी.. मस्त romantic गाणी शोधून काढली होती ऋजुनी.. मग प्रॅक्टीस.. गाण्याबरोबर ऋजु harmonium पण घ्यायची बरोबर सूर लावायला.. काय सुंदर दिसायची तेव्हा.. तल्लीन होऊन गाणं म्हणायची अगदी.. अजिंक्य बरेचदा नुसतं पहातच रहायचा तिच्याकडे. त्याचा आवाज चांगलाच होता.. आणि मनापासून मेहनत घेतही होता तो.. गाणी मस्त बसली त्यांची.. त्याच बरोबर नवीन रोल आणले होते, कॅमेरा साफ़सूफ़ करून ठेवला त्याने.. सलवार कुडता ड्रायक्लीन केला होता.. आधी नेहेमीची शर्ट-पँट घालणार होता.. पण शर्ट-पँट म्हणल्यावर ऋजूनी इतक्या जोरात 'ईऽऽऽ' केलं की अजिनी लग्गेच कॅन्सल केला तो ड्रेस.. ती म्हणली traditional घाल.. तो म्हणला बरं! तिचं सगळच ऐकत होता ना सध्या..

मग उजाडला साखरपुड्याचा दिवस. मनू हायपर झाली होती. सकाळपासून फोन चालू होते. समारंभ ६ ला सुरु होता, पण मनूनी अजिला ४ पासूनच बोलावले होते.. 'तू झोपा काढशील, फोटोंचं विसरशील, माझे फोटो यायचेच नाहीत' असलं काही बडबडत होती आणि त्याला छळत होती..एरवी अजि बोअरच झाला असता, पण ऋजुताही तिथेच असणार होती, त्यामुळे तो खुश होता.. धडपडत बरोब्बर ४ला मनूकडे पोचला तो, तर मनू कुठे तयार होती? घरभर लोकच लोक होते. ऋजुही आली नव्हती.. अजिंक्यला काय करावे कळेचना एकदम. मनूनी त्याला लांबूनच 'आलास का, थांब रे, आलेच' केले. तो मग गॅलरीत जाऊन उभा राहिला. कॅमेरा ठीकठाक आहे ना पाहिलं आणि संध्याकाळची गाणी गुणगुणायला लागला.

इतक्यात ऋजुता आली. तिला पाहिल्याबरोबर अजि खुलला.. पण तिनी चक्क जीन्स घातली होती. मला traditional dress चा आग्रह आणि ही चक्क जीन्स मधे??? नॉट फ़ेअर यार!! ती वर आल्या आल्याच अजिनी तिला गाठलं..
"हाय! तू अशी येणार आहेस?"
"अशी? हां.. जीन्स मधे? नाही रे.. ही भली मोठी बॅग पाहिलीस ना? साडी नेसणार आहे, पण नंतर.. आधी मनूची तयारी करायची आहे ना, म्हणून आत्ता जरा सुटसुटीत.. तुला काय वाटलं, तुला traditional dress घालायला सांगून मी अशी येईन? आपण गायला बसू तेव्हा किती विचित्र दिसेल ते? बरं पुन्हा गाऊन पाहिलस ना सगळं? मी तर तेच गुणगुणतीये सारखं! आणि हे कागद ठेव.. २ कॉपीज आहेत.."

अजिंक्य impressed .. family function साठी इतकी तयारी? त्याने मान डोलावली फ़क्त. थोड्या वेळानी झाली एकदाची मनू तयार! मेकप, साडी.. पन्नास वेळा 'सगळं ठीक आहे ना?', 'मी कशी दिसतीये?' विचारत होती. अजिनी तिचे फोटो काढले.. मग कार्यालयात जायचा गोंधळ.. कोण, कोणाबरोबर, आधी कोण, नंतर कोण, घराला कुलुप कोण लावणार इत्यादी.. शेवटी असं ठरलं की ऋजुता आणि मनूचा भाऊ शेवटी येतील.. बाकी सगळ्यांनी पुढे जायचं, अजिंक्यनी सर्वात आधी.. hall चे फोटो, 'ते लोक' येतील तेव्हाचे फोटो.. मनू आणि तिच्या नवर्‍याचे एकत्र फोटो.. अजिंक्य बिझी झाला.. तो पुढे गेला हॉलवर..

हळुहळू समारंभाला सुरुवात झाली.. मग तर त्याला इकडे तिकडे बघायला वेळच नाही मिळाला.. अचानक त्याला ऋजुता दिसाली.. Oh my God!! केवळ सुरेख! मरून रंगाची साडी, त्यावर सोनेरी embroidery , तसेच दागिने, भरपूर बांगड्या, केस मोकळे.. simply beautiful ! अजिंक्यचं लक्ष पुन्हा उडालं.. तिचा फोटो काढायचाच, पण या वेळी तिला सांगून! every free moment त्याचे डोळे ऋजुताला शोधत होते.. ती कशी मनूला मदत करत होती, हसत होती, लोकांना भेटत होती, त्यांच्याशी बोलत होती.. actual साखरपुडा झाला, अंगठ्या घातल्या, पेढा भरवला.. अजिचं काम संपलं. तो तसा मोकळा झाला.. त्याने ऋजुला हाक मारली..
"छान दिसत आहेस."
" Thanks.. तुलाही सलवार कुडता चांगला दिसतोय.. बरं झालं माझं ऐकलस.. "
"तुझा फोटो काढू?"
"अं?"
"नाही, आज साडीत छान दिसत आहेस... आता माझं काम पण संपलं आहे, रोल शिल्लक आहे अजून, म्हणून विचारलं"
"बरं काढ की.. actually मला जरा complex च येतो फ़ोटोबीटो म्हणजे.."
" complex ?? बरी आहेस ना? इथे उभी रहा, आणि be natural .. उगाच खोटं हसू नकोस, just camera कडे पहा.. ओके, perfect ! झाला. अजून एक? ही घे, या खुर्चीवर बस.. relax yaar.. tension नही लेनेका.. बास.. माझ्याकडे बघ, एक छोटं स्माईल प्लीज.. हं! झालं! छान आले फोटो.."
"तुला काय माहित?"
"अरे फोटोग्राफर आहे मी, मला कळतं कोणते फोटो चांगले येतील ते.."
"त्यावरून आठवलं.. ट्रेकचे फोटो शेवटपर्यंत दाखवलेच नाहिस.."
"अरे सॉरी.. आता हे आणि ते एकदमच दाखवीन, चालेल?"
"बरं, तिकडचे लोक ओके आहेत आपल्या प्रोग्राम बद्दल.. मनूनी राजीवला विचारलं.. सगळे बाहेरचे लोक गेले की सुरू करू आपण.. मी harmonium पण आणला आहे.."
"तू म्हणशील तसं.. मी तयार आहे..पण मला जरा tension च आहे.. मी असं कधी लोकांसमोर गायलो नाहिये गं.. आपल्या मित्र मैत्रीणींमधे ठीक आहे.. हे असं म्हणजे.."
" tension कसलं घेतोस? छान गात आहेस.. आणि आपण प्रॅक्टीस केलीये ना.. छान होईल सगळं, be confident ! "
"ok, whatever you say !"

प्रोग्रॅमला सुरुवात झाली.... ऋजुतानी थोडंसं निवेदन केलं.. थीम अशी साधारणपणे होती की मनू आणि राजीव यांचा नुकताच साखरपुडा झाला आहे, आणि आता राजीव लगेच US लाही जाणार आहे, तर या पार्श्वभूमीवर जर त्यांनी एकमेकांसाठी गाणी गायली तर ती कोणती असतील..

सुरुवातच ऋजुनी "जीवनात ही घडी अशीच राहुदे"नी केली.. मग अजिंक्यनी "धुंदी कळ्यांना, धुंदी फ़ुलांना, शब्दरूप आहे मुक्या भावनांना" गायलं.. दोन्ही आवडली सगळ्यांनाच. मग ऋजुनी गायलं "प्रतिमा उरी धरूनी मे प्रीति गीत गावे".. त्यावर अजिचं "लाजून हासणे अन हासून ते पहाणे" झालं.. मग दोघांचही "प्रिये जगू कसा तुझ्याविना मी राणी गं/ प्रिया उगाच संशयात मी बुडाले रे" झालं.. हेही खूपच आवडलं.. मग थोडा खेळकर मूड अजून extend करण्यासाठी ऋजुनी "ये लडका हाये अल्ला कैसा है दीवाना" म्हणलं. यावर अजिनी एकदम "एक लडकी को देखा तो ऐसा लगा" सादर केलं.. त्यांच्या लिस्ट मधलं शेवटचं गाणं ओतं "तुमसे मिलके ऐसा लगा तुमसे मिलके अरमाँ हुए पुरे दिलके.." दोघांचेही आवाज छान लागले होते, आणि एकमेकांना पूरक गात होते. सगळ्यांनाच यांची गाणी इतकी आवडली की 'अजून अजून' ची demand आली.. ऋजूताला अपेक्षित होतं आणि ती तयारही होतीच.. "चांदण्यात फ़िरताना माझा धरलास हात" गायली ती.. काय सूर लागला होता.. आवाज खरच छान होता तिचा..

पण कमाल केली ती अजिंक्यनी!! ऋजुता गायल्यावर तो गाईल असे कोणालाच वाटले नव्हते.. पण त्याने या क्षणासाठीच भरपूर मेहनत घेतलेले आणि बसवलेले "प्रथम तुज पाहता, जीव वेडावला.. उचलुनी घेतले निजरथी मी तुलाऽऽ.." सुरु केले.. सगळेच impressed !! आवाज मस्त लागला होता त्याचा.. जीव ओतून गायला तो.. एकदम perfect ! ऋजुता ऐकतच राहिली..

जेव्हा या गाण्याच्या कार्यक्रमाचं ठरलं तेव्हाच अजिंक्यनी ठरवलं होतं की संधी मिळाली तर हे गाणं नक्की गायचं! ऋजुला प्रथम त्याने पाहिले त्यावेळी हेच गाणे त्याला आठवले होते.. त्या आठवणीची आठवण म्हणून हे गाणं तरी तिला ऐकवायचच..

उपस्थित लोकांनी दोघांचही भरपूर कौतुक केलं.. मनू-राजीव खुश झाले, मित्र मंडळींनी शिट्ट्या वाजवल्या.. एकूण त्यांचा कार्यक्रम successful झाला.. काही वेळानी त्या दोघांना थोडी उसंत मिळाली..

"छान गायलास.. खूपच छान.. आवाज सूट होतो तुझा या गाण्याला.."
" thanks . खरंच आवडलं?"
"अरे म्हणजे काय? खरंच.. एकदम surprise .. कधी बसवलंस? सांगितलं नाहीस.."
"अरे, surprise च द्यायचं होतं.. मग सांगणार कसं? "
"हो? मस्त surprise होतं मग.. आपला कार्यक्रम पण hit झाला एकदम.."
"पूर्ण श्रेय तुला.. आयडीया तुझीच होती.."
"पण तू साथही दिलीस ना.. एकटीचं माझं गाणं बोर झालं असतं!"
"छे, तुझं काहीच बोर होत नाही.."
"अं?"
"काही नाही.."

मग आवरा आवरीला सुरुवात झाली.. मनू राजीवबरोबर बाहेर जाणार होती.. ऋजुच्या घरचे लोकही होतेच, ती त्यांच्या बरोबर जाणार होती.. अजिंक्यही घरी पोचला..

आजची संध्याकाळ अगदी त्याच्या मनासारखी गेली होती.. ऋजुचा अधिकृत फोटो होता त्याच्याकडे, मेहनत घेऊन बसवलेलं गाणं तिला आवडलं होतं, त्यांचा joint program appreciate झाला होता.. आज शांत झोप नक्की लागणार होती त्याला!

क्रमश:

प्रथम तुज पाहता.. (२)

--२--

दोन दिवस हरवल्यासारखे गेले अजिंक्यचे.. म्हणजे रोजची कामं सुरू होती, ऑफिसमधेही रूटीन चालू होते. पण हरेक रिकामा क्षण ऋजुताच्या आठवणी येत होत्या.. ट्रेकच्या दुसर्‍या दिवशी ती त्याच्या ग्रूपबरोबबरच उतरली होती.. गप्पच होती, सगळं लक्ष नीट उतरण्याकडे होतं.. अजिचे विनोद चालू होते, बरोबर नितेशही होता.. तेव्हाच मोबाईल नं exchange झाले होते. परत पुण्याला आल्यावर ऋजुनी त्याला पुन्हा एकदा thanks दिले होते. आता सगळेच पुन्हा मनूच्या साखरपुड्याला भेटणार होते. दहा दिवस होते त्याला.. तब्बल दहाऽऽऽऽ दिवस! कसे जाणार होते इतके दिवस? कित्येक वेळा अजिचा हात मोबाईलकडे गेला होता.. पण तिचा नंबर दिसला की धीर व्हायचा नाही.. काय बोलायचे तिच्याशी? की मला तुझी फ़ार आठवण येतीये.. मला दुसरं काहीच सुचत नाहिये.. माझ्या डोळ्यासमोर सतत तूच आहेस.. मी प्रेमात पडलोय का तुझ्या? ई! हेही तिलाच विचारायचे? अजिला हसू आलं! त्याने आज ट्रेकचे फोटो develop करायला टाकले होते.. कसे आले असतील फोटो? चंद्राचे? आणि ऋजुचे? ऋजुचे मस्तच आले असणार.. दिसतेच कसली सुरेख ती! मनूच्या साखरपुड्याचा तो official photographer होता.. त्यासाठी रोल घ्यायचे होते त्याला तेव्हाच.. चला, कामं आहेत फ़ार!

इतक्यात मोबाईलवर नवीन मेसेज आल्याचे कळले.. अजिनी पाहिले तर.. New Message Rujuta ! ऋजु!! चक्क ऋजुचा मेसेज! अजिची धडधड वाढली! काय असेल? काय म्हणत असेल? काही कारणानी रागावली नसेल ना? तिचा फोटो काढला मी हे समजलं का तिला? कसाबसा त्याने मेसेज ओपन केला.. "तुझ्याशी जरा बोलायचे होते.. भेटू शकशील का आज संध्याकाळी थोडा वेळ please ?" आयला! हा काय मेसेज आहे? काय बोलायचे आहे नक्की?? भेटू शकशील??? हा काय प्रश्न आहे- आत्ताही भेटू शकेन मी! पण का?? का भेटायचे आहे??? काय बोलायचे आहे??? ऋजु.. तुलाही तसेच होतंय का जसं मला होतंय? काय confusion आहे!!!! अजिंक्यानी रीप्लाय दिला.. "हो, भेटू आज.. ६.३० वैशाली" मेसेज पाठवल्यानंतर त्याला आठवले की फोटो आणायचे होते! जाऊदे! मरुदे!!! ऋजु भेटतीये आपणहोऊन.. तिच्यापेक्षा काय फोटो महत्त्वाचे आहेत? बावळट!

कसाबसा कामाला लागला तो पुन्हा.. झाली एकदाची संध्याकाळ! ऑफिसमधून लवकरच बाहेर पडला तो थोडा.. ऋजुतासाठी काही घ्यावं का असा विचार आला होता मनात, पण झटकला त्याने तो! मुळात भेटायला कशाला बोलावले आहे माहित नाही.. कदाचित पत्ता कटही असेल! उगाच अजून घोळ नको!

काय गर्दी वैशालीपाशी! parking ला जागा पण लांब मिळाली.. चालत चालत आला तर दारातच ती उभी.. अजिच्या हृदयाचा एक ठोका चुकला! काय सुंदर दिसते ही.. साधासा पिस्ता कलरचा ड्रेस होता.. केस बांधलेले होते.. पण गोड दिसत होती.. त्याला पाहिल्यावर ती हलकेच हसली.. अजिचा जीव भांड्यात! चला, म्हणजे रागवली नाहिये तर! हुश्श्श! वैशाली भरलं होतं नेहेमीसारखच! पण त्यांना luckily कोपर्‍यातलं टेबल मिळालं! अजिच्या चेहरावर एक हरवलेला, पण हिनी कशासाठी बोलावलं असेल याची उत्सुकता असलेला असा संमिश्र लूक होता!! ऋजुताचा चेहरा पण विचारमग्न होता.. वैशालीच्या वेटरला नेहेमीप्रमाणे घाई होती.. पाण्याचे ग्लास आपटून गेला तो..
"अरे तुला एक विचारायचं होतं.."
(अगं विचार ना मग! जीव घेऊनच विचारणार का आता!) "काय?"
"तुझा आवाज छान आहे, परवा ऐकला ना.. शिकला आहेस?"
(ई! फ़ुस्स! पण हुश्शही.. सेफ़ टॉपिक आहे!) "नाही नाही.. शिकलोबिकलो नाहिये.. असंच गातो.. बरा गातो असं म्हणतात लोक" अजि हसला.. तीही.. "पण तू जबरदस्त गातेस.. मस्तच.. किती वर्षं शिकत आहेस?" " thanks .. झाली खूप वर्षं! सातवीपासून.. परिक्षाही दिल्यात.. बरं मला काय विचारायचं होतं.. बघ हा.. प्लीज हसू नकोस, आवडलं नाही तर सांग तसं हं.."
(ही विचारणार तरी काय आहे? आणि विचारूनच का नाही टाकत पटकन? किती ताणायचे याला काही लिमिट??? )
शेवटी ऋजुतानी विचारलच.. "मनूचा साखरपुडा आहे ना.. तर समारंभ झाला की माझी अशी idea आहे की गाण्याचा program करायचा.. म्हणजे अगदी program असा नाही, पण थोडी गंमत.. घरचे लोक, आपण friends असू तेव्हा.. थोडी चिडवाचिडवी, थोडी मजा.."
"ए, छान idea आहे.."
"त्यांच्या लग्नात खूप गडबड होईल.. चालली ना US ला.. तेव्हा जमणार नाही, तर आत्तातरी.. तू गाशील का माझ्याबरोबर?"
"मी??? काहीही काय?"
"का? तुझा आवाज चांगला आहे.. थोडी तयारी केली, रियाझ केला तर छान लागेल तुझा आवाज.. आणि आपल्याला कुठे स्पर्धेत गायचय? सगळे घरचेच असतील.."
"तरीपण काय.. कुठे तू, कुठे मी.. ह्यॅऽऽ!" अजि आढेवेढे घ्यायला लागला..
"तसं कॉलेजमधला प्रीतम आहे.. तो मस्त गातो, तयारीचा आहे.. पण तो मनूला ओळखत नाही.. उगाच तेवढ्यासाठी त्याला बोलवायचं engagement ला म्हणजे नको वाटतं ना.. "
(प्रीतम???? काही नको!!!) "असं आहे होय? गाईन की मी मग. प्रीतम वगैरे नको.." ऋजुता अजिंक्यकडे पाहून हसली. सारवासारव करत तो म्हणाला.. "नाही म्हणजे तसं नाही.. बाहेरची लोक कशाला family function मधे असं वाटलं मला.."
"बरं, ठरलं मग.. पण आपल्याकडे जेमतेम ५-६ दिवस आहेत. गाणी मी काढते.. पण रोज प्रॅक्टिस करायला लागेल. माझ्या घरी येऊ शकशील? एक-दिड तास पुरेल.."
"घरी? हो, येईन की.. माझं ऑफिस संपल्यानंतर.. से, ७ ला?"
"चालेल की.. कसलं काम करतोस तू?"
"अगं मी CS करतोय.. Inter झालंय.. सध्या articleship करतोय एका फ़र्म मधे.. जूनमधे final देणार.. तू MCom ना?"
"हो, पण मला गाण्यात जास्त रस आहे.."
"मग त्या सारेगमप मधे नाही का घेतलास भाग तू?"
"शी, ते किती commercialised आहे.. गाण्यावर कमी आणि ड्रेसवर जास्त भर त्यांचा.. मला नाही आवडत.."
हे संभाषण कितीही चाललं असतं, पण ऋजुला घरी जायचं होतं आणि ते फोटो! अजि विसरलाच होता जवळजवळ..
"कशी आली आहेस तू? घरी सोडू का तुला? कुठे राहतेस? उद्यापासून यायचय ना?"
"माझी activa आहे, पण बरोबर जाऊ आपण.. घर दाखवते तुला.."
"पण मला मधे एक काम आहे.. परवाचे ट्रेकचे फोटो पिकप करायचे आहेत.."
"हो? वॉव.. म्हणजे मला लग्गेच पहायला मिळतील.."
अं? नको! त्यात तिचे तिला न विचारता काढलेले फोटो पण होते ना! आता?? अजिनी डोक्याला हात लावला..
"ए, मला एक अजून काम आठवलं अचानक.. आज नाही येत मी तुझ्याबरोबर.. तू हो पुढे.. मी उद्या तुला फोन करतो ऑफिसनंतर आणि तिथूनच येईन.. चालेल?"
ऋजुताला विचित्र वाटलं, पण म्हणली ठिके आणि गेली पुढे.

अजिनी हुश्श केले आणि तो फोटो आणायला गेला.. फोटो मिळाले, पण excitement, nervousness मुळे अजिला तिथे ते पाहवलेच नाहित. तो थेट घरी आला.. जेवून मग खोलीत आला आणि हळूच त्याने envelope उघडलं.. अधीरतेनी चंद्राच्या फोटोंच्या आधीही त्याने ऋजुचे फोटो पाहिले! वॉव.. सुंदर आले होते.. जसे त्याला हवे होते तसेच.. त्या गाण्यात ओतलेले सगळे भाव तिच्या चेहर्‍यावर स्पष्ट दिसत होते.. काय सुंदर होती ती.. उद्यापासून तिच्याबरोबर रोज संध्याकाळ घालवायची.. रोज! रोज ८ दिवस.. सही! भगवान जब देता है, छप्पर फ़ाड के!! पण गाणी गावी लागतील नीट, नाहितर येईल तो प्रीतम! काय पण नाव आहे प्रीतम!! .. man, time to brush up your singing!!

btw, चंद्राचे फोटो इतके खास नव्हते आले, clarity कमी होती, जरा धूसरच आले होते.. का ऋजुपुढे चंद्रही पसंत पडत नाहिये? ह्यॅ काहीही काय! अजिनी झोपायचा प्रयत्न केला.. पण आजही ती पळाली होती!!

क्रमश:

प्रथम तुज पाहता..(१)

--१--

पौर्णिमेची सुंदर रात्र होती.. टिपूर चांदणं पडलं होतं.. चंद्र आत्ता दिसत नव्हता.. पण थोडं वर गेल्यावर दिसला असता.. अजिंक्य वर जायला उतावीळ झाला होता.. अश्या चंद्राचे फोटो कसले अप्रतिम आले असते! निरभ्र आकाश आणि पूर्ण चंद्र.. वा.. अजून काय हवं होतं?? ही शेवटची बॅच एकदाची वर पोचवली की तो मनसोक्त भटकणार होता.. त्या आधी अर्थातच पक्याचा रस्सा होताच.. मस्त वास यायला लागले होते.. यांनी सुरु केलेला दिसतो स्वयंपाक.. चला कामाला लागू..
मार्तंडगडाच्या** शेवटच्या चढाईमार्गावर होते ते.. हाच टप्पा जरासा कठीण होता.. कठीण म्हणजे काय, तर पाय firmly ठेवायला जागा नव्हती, दगड नव्हते आणि धरायलाही काही नव्हते.. दोराच्या सहाय्यानी चढायचे होते.. सर्वात आधी पक्या आणि आशू चढले होते.. त्यांनी दोर सोडले होते. एकूण २० जण होते ते.. ते नेहेमीचे ५-६ जण, बाकी असेच एकेकाच्या ओळखीचे, भाऊ, बहिणी, मित्र, मैत्रीणी असे.. मार्तंडगडाला आधीही आला होता तो.. एकदा धोधो पाऊस होता. तेव्हा हा टप्पा चढताना काय तंतरली होती त्यांची.. शेवटी वळसा घालून safe वाटेनी चढावे लागले होते. मग पुन्हा ईर्षेनी दुसर्‍या वेळी दोराच्या सहाय्यानी चढले होते आणि आज हा ग्रूप घेऊन आले होते. नाही म्हणले तरी सगळे वर धड पोचेपर्यंत टेंशन होतेच. साधारण १५ फ़ूटांची खडी चडण होती.. लक्ष देऊन चढलं तर सोपं होतं.. खाली पहायचं नाही आणि भिती बाळगायची नाही ही दोन पथ्य पाळायला लागणार होती.. त्याने त्याच्याबरोबरच्या ५ जणांना कल्पना दिली कसे चढायचे ते आणि तो दोराला धरून थोडा वर चढला आणि तिथे उभा राहून एकेकाला वर यायला मदत करायला लागला..
"चल, अमित ये तू.. घट्ट धर आणि ये.. हं.. बरोबर.. शाबास.. जमतय की.. या.. पोचलात की.. पळा वर आता.. पल्लवी ये तू आता.. घाबरतेस काय.. अमित कसा गेला बघ टणाटणा उड्या मारत.. चल. " असं करत करत अमित, पल्लवी, प्रसाद, नितेश चढले.. आता उरली ऋजुता.. ती मगाचपासून आढेवेढे घेत होती.. घाबरली होती हे चेहेर्‍यावरूनच दिसत होते! अजिंक्य तिला बघतच राहिला काही वेळ.. हे तिला पाहिल्यापासूनच होत होतं त्याला.. पण आत्ता ते सगळे विचार झटकले त्याने.. आत्ता नीट वर पोचणं महत्त्वाचं होतं..
"ऋजुता, अगं चल ना.. धर तो दोर हातात.. मी आहे ना इथे.."
"मला भिती वाटत्ये.." एक छोटा आवाज, थोडा रडकाही..
"अगं घाबरायचे काय त्यात.. हा इतका मोठ गड चढलीस ना.. आता हे १० फ़ूट तर अंतर आहे.. चल, उचल पाय.."
"मी पडले तर.."
"अगं पडशील कशी? मी आहे ना.."
"तू वर आहेस.. मी खाली पडीन ना पडले तर.." ऋजुता चिडलीच.. आणि अजिंक्यला हसूच आलं एकदम! पॉईंट valid होता तिचा.. "हसतोस काय.. इथे वाट लागली माझी.. मनूच्या नादाला लागून आले मी.. मला आवडत नाहीत हे ट्रेकबिक.. उगाच धाकधुक सारखी.. हिला येता येणार नव्हतं ना या ट्रेकला म्हणून मला आणलं हिने, मगच आई हो म्हणली तिची.. ही गेली शहाणी पुढे आणि मला ठेवलन मागे.." असं झालं होतं होय! मनू म्हणजे ग्रेटच होती.. एकदम टॉमबॉय.. यांच्या ट्रेकची कायमची मैत्रिण.. पण तिच ठरलं होतं लग्न आणि साखरपुडा होता १०च दिवसांनी. मॅडम नंतर उडणार होत्या अमेरिकेला, त्यामुळे तिला हा ट्रेक करायचाच होता.. त्यासाठी तिने ऋजुताला हाताशी धरले होते वाटते.. "मी हे असले ट्रेक कधीच केले नाहियेत रे.. कसला चढ आहे हा.. आयुष्यात पर्वतीखेरीज काही चढले नाहिये मी.. मला नाही येणार चढता.. मी थांबते इथेच.."
पर्वती!! अजिंक्यनी डोक्याला हात लावला!! त्याला आवडायलाच लागलं तिचं बोलणं.. काय सीन होता.. एका चढावर, एकमेकांपासून १० फ़ूट अंतरावर अवघडलेल्या स्थितीत उभे होते ते.. तरीही असंच तिच्याशी बोलत रहायला आवडलं असतं त्याला.. पण म्हणून पर्वती????!!!!
"तू पर्वतीच्या एकमेव अनुभवावर मार्तंडगडाला आलीयेस! काय मॅड आहेस! का महान म्हणू! मनूसाठी इतके कष्ट घेतल्याबद्दल.. या मनूलाही काही कळत नाही आणि.. लग्न करायला निघालीये बावळट.." "तिला बोलू हं नकोस काही.. आता लांब जाणार ती किती.."
"ए प्लीज.. त्या शहाणीनी तुला इथे आणलं म्हणून हे सगळं झालं असं तूच म्हणालीस.. वर तिला बोलायचं पण नाही काही.. अजबच आहेस! बर आता रडूबिडू नकोस.. वर ये आधी.."
"पण मी कशी.. नको.." अजिंक्यचं मन वेगळच काही सांगत होतं, पण डोक्यानी पुढाकार घेतला.. "हे बघ तू आणि मी सोडून सगळे वर पोचलेत. आपल्याला भूक लागली आहे, आपण दमलो आहोत.. आपण तिथे पोचलो नाही तर काळजीनी हैराण होतील सगळे, हो की नाही? आणि बाकी सगळे चढलेच ना? थांब मी येतो खाली, आपण दोघेही चढू, ओके?" असं म्हणत अजिंक्य दोरीनी खाली उतरला. त्याने तिला आधी पुढे व्हायला सांगीतले.. हो, पडली बिडली तर या वेळी होता तो तिच्यामागे! हा पण इतका आपल्यासाठी करतोय म्हणल्यावर ऋजुतानीही मनाची तयारी केली आणि ते हळुहळू नीट वर पोचले.
"शाब्बास.. बघ, सोप्पं होतं ना?"
"सोप्पं!" नुस्तेच डोळे मोठे करून ऋजुता चालायला लागली.. अजिंक्यला मनापासून हसायला आलं. कसली सही होती ही ऋजु.. पण तो चंद्र तिकडे out of focus जायला लागला होता ना.. पक्याला सांगून तो निघालाच कॅमेरा घेऊन.. पक्यानी तेवढ्यात चोंबडेपणा करत "उशीर का झाला", "हंऽऽऽ", "चालूदे" असे रीमार्क टाकलेच, पण अजिंक्यनी दुर्लक्ष केल्यासारखे केले आणि तो सटकला..
वॉव.. काय सही वाटत होतं.. पूर्ण चंद्रबिंब समोरच होत.. चंद्राचं भयंकर attraction होतं त्याला लहानपणापासूनच.. आत्ता ढग नव्हते, निरभ्र आकाश, सुखद गारवा, लांबचे आवाज सोडले तर एक मस्त शांतता.. आणि टिपूर चांदणं! आहा! अजिंक्य फोटो काढायचे विसरलाच.. चंद्राकडे पहात बसला.. अचानक मगाचचे ऋजुता बरोबरचे क्षण त्याला आठवायला लागले पुन्हा आणि तो त्यात पाऽऽऽऽर हरवून गेला.. 'प्रथम तुज पाहता.. जीव वेडावला..' गुणगुणायला लागला.. आयला.. हे गाणं आत्ता आठवावं? पुन्हा एकदा सगळे विचार झटकून त्याने फोटो काढायला सुरुवात केली.. मस्त स्नॅप्स मिळाले काही.. camera च्या night mode मधे काही experiments केले त्यानी आणि त्याचा लाडका चंद्र capture केला..

"या फोटोग्राफेर.. आज तुम्हाला बरीच प्रेक्षणीय स्थळं मिळाली".. पक्याच, अजून कोण!
"गप की साल्या.. फोटोंच्या मागे नंतर कशाला लागतोस मग?" अजिंक्यला कळले पक्या कशाला रेफ़र करतोय ते, पण त्यानी विषय वळवला.. "सगळं खाल्लत का? माझ्यासाठी काही ठेवलत की नाही? अश्या वेळी माझी आठवण येणार नाही तुम्हाला.."
"ओ थांबा थांबा.. भरपूर रस्सा ठेवलाय.. गीळ पाहिजे तितका.. आणि काही लोक पण थांबलेत म्हणे.. बरंय बाबा काही लोकांचं....
" अं?" अजिंक्यला समजले नाही.. पक्यानी मानेनीच निर्देश केला.. ऋजुता आणि मनू थांबल्या होत्या.. आयला.. अजि खुश एकदम.. पण मनू कशाला थांबली? एक नंबर गधडी आहे.. श्या.. पण बरी भेटली.. जरा तासायला हवे होतेच तिला.. पण ऋजुला आवडले नसते.. (अं? ऋजुला आवडले नसते म्हणून आपण मनूला बोलत नाहियोत काही? हे काय आहे काय यार?)
"अरे, थांबलात कशाला तुम्ही?"
"म्हणजे काय, तू माझ्या मैत्रिणीला नीट वर आणलेस.. thanks अजि.."
"आता काय करणार.. तू तिला 'वर पोचवायलाच' निघाली होतीस ना.."
"सॉरी रे.. माझ्या लक्षातच नाही आलं, की हिला जड जाईल ही शेवटची चढण.. मी आले पटकन वर पक्याला मदत करायला.. मग लक्षात आलं, पण म्हणलं तू आहेसच ना.."
"हे बरंय.. लावा मस्का.. ही रडायलाच आली होती तिकडे.. मला टेंशन!"
"रडत नव्हते हं.. उगाच काय!"
"तेच ते, रडायच्या बेतात होतीसच की.. मी नसतो तर.."
"हो खरच.. तू नसतास तर.." अरे! अजिला हे expected नव्हते.. त्याला वाटले ऋजु पुन्हा चिडेल, मग अजून मस्करी करू.. पण ही emotional च होते यार एकदम!
"बरं बरं ते जाऊदे.. ते सोड आता सगळं, उतरताना माझ्याबरोबरच उतर.. मनूचं काही खरं नाही ते कळलंच.." (खुंटा बळकट!) "आणि campfire आहे की नाही? चला पटपट.."
गडावर झाडी आणि मोकळी जागा दोन्ही होते, पाण्याचे कुंड होते. बाकी काही वस्ती नव्हती.. मोकळ्या जागेत मस्त campfire केली.. सगळे गोल करून बसले.. ऋजुता अर्थातच मनूशेजारी आणि अजिंक्य अर्थातच तिच्या समोर! मग काय campfire ची टीपीकल गाणी सुरू झाली.. हिल हिल पोरी हिला, वल्हव रे नाखवा, गल्यान साखली सोन्याची, गोमु संगतीनं.. मग गाण्याच्या भेंड्या.. अजिच सगळं लक्ष ऋजुकडेच.. मस्त हसत होती ती, गाणीही म्हणत होती.. बरीचशी पाठच होती तिला.. मगाचच्या भितीचा मागमूस नव्हता.. एकदम नॉर्मल दिसत होती.. मस्त वाटत होतं तिला पाहताना.. तिला कॅमेराबध्द करायची इच्छा कशीबशी दाबून ठेवली होती त्यानी.. तिला आवडले नाही तर.. मग सुरु झाले 'विविध गुणदर्शन'! अजिला नेहेमीप्रमाणेच गाण्याचा आग्रह झाला.. तो एरवी आढेवेढे घेत नसे, पण आज त्याचा काही सुचेचना.. शेवटी संदीप खरेनी हात दिला.. 'आयुष्यावर बोलू काही' सुरु केल्यावर सगळ्यांनीच सुरात सुर मिळवले.. मग अमितनी mouth organ वाजवला.. पल्लवी आणि नितेशनी नकला केल्या.. विनोदी होते ते फ़ार.. मजा आली.. इथे मनू ऋजुताला कसलातरी आग्रह करत होती, पण ती ऐकत नव्हती.. अजिनी लगेच chance घेतला..
"मनू काय गं, काय चालू आहे तुमचं?"
"ए ऐका रे, ऋजुताचं गाणं.. काय मस्त गाते ती.."
"हो का? झालच पाहिजे मग.." सगळ्यांनीच आग्रह केला.. ऋजु लाजत लाजत तयार झाली..
"पान जागे फूल जागे,
भाव नयनी दाटला
चंद्र आहे साक्षीला..
चांदण्यांचा गंध आला,
पौर्णिमेच्या रात्रीला
चंद्र आहे साक्षीला..
चंद्र आहे साक्षीला.."

अजिंक्य अवाक! कसलं गात होती! काय आवाज आहे हिचा.. तलम, मुलायम अगदी तिच्या नावासारखाच.. वॉव.. आणि नेमकं हेच गाणं हिने गावं.. चंद्राचं! अरे! तिला पण काही वाटत आहे का माझ्यासारखंच? अजि पहात राहिला ऋजुताकडे.. शब्द पण कसले होते गाण्याचे..

"कोण तू, कोण मी,
जाण ही नाही कुणा
कौतुकाने पाहतो
हा क्षणांचा पाहुणा,
स्वप्नरूपी हा फ़ुलोरा,
पापण्यांनी वेचिला
चंद्र आहे साक्षीला..
चंद्र आहे साक्षीला.."

अप्रतिम!! सगळेच तल्लीन होऊन ऐकत होते.. गाणं संपल्यावर एक मिनिट शांतच झालं सगळं.. ऋजुताच भानावर आली.. तिने अभिप्रायार्थ सगळ्यांकडे पाहिलं.. आणि त्यानंतर 'आयला', 'सही', 'पॉश', 'अफ़लातून' असे आवाज आले. अजि गप्पच होता.. जसं की mesmerised होता.. ऋजुता सगळ्यांचे feedback ऐकून हसली.. अजून एका गाण्याची फ़र्माईश अपरिहार्य होती..

"ये दिल कह रहा है
तेरे दिलकी जुबाँ
ए मेरे हमनशी
मैं जहाँ तू वहाँ"

आईगं! ही असली गाणी का गातेय? आणि काय गातेय.. मस्त मस्त एकदम.. आता अजिला नाहीच राहवलं.. त्याने ती गात असताना तिचे फोटो काढलेच.. शेकोटीचा उजेड तिच्या चेहेर्‍यावर पडला होता.. डोळे मिटून तल्लीन होऊन गात होती ती.. beautiful shot !! यानंतर मात्र पक्यानी सगळ्यांना उठवलं.. शेकोटीसाठी अजून थोड्या काटक्या जमवून बाजूनी sleeping bags टाकून लोक झोपले. अजिंक्यनी पहिला watch ठेवायचं काम आपणहोऊन अंगावर घेतलं.. आज लगेच झोप येणं शक्यच नव्हतं..

क्रमश:

**मार्तंडगड हे नाव काल्पनिक आहे. मुळात असा गड आहे का आणि असला तर त्यावर चढायला अवघड वाट आहे का याबद्दल मला काहीच माहिती नाही. गडाबद्दल अनवधानानी काही चुकीचे लिहिले गेले असेल तर क्षमस्व!